Παραγωγή βασιλικού πολτού

                                                                                                                 

Υπάρχουν πολλοί τρόποι παραγωγής βασιλικού πολτού. Κάθε τρόπος έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του. Με τους πιο πολύπλοκους και συστηματικούς τρόπους παράγονται οπωσδήποτε μεγαλύτερες ποσότητες βασιλικού πολτού. Όλοι οι μέθοδοι παραγωγής βασιλισσών, είναι και τρόποι παραγωγής βασιλικού πολτού. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι η παραγωγή βασιλικού πολτού, είναι το πρώτο στάδιο της παραγωγής βασιλισσών. Την άνοιξη, που είναι η ευνοϊκότερη εποχή για την ανάπτυξη του μελισσιού, είναι και η καταλληλότερη εποχή για την παραγωγή βασιλικού πολτού. Επίσης ο μελισσοκόμος μπορεί να προσαρμόσει μια μέθοδο στις δικές του δυνατότητες και απαιτήσεις. Η τροφοδότηση ευνοεί πάντοτε την παραγωγή βασιλικού πολτού, ανεξάρτητα από τη μέθοδο που ακολουθούμε, όταν μάλιστα συνοδεύεται και με υποκατάστατο γύρης. Υπάρχουν πολλοί τρόποι παραγωγής βασιλικού πολτού, μερικοί από τους οποίους περιγράφονται παρακάτω. 

Α. ΑΠΟ ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑΣ 

Τα βασιλικά κελιά που κάνουν τα μελίσσια την εποχή της σμηνουργίας είναι συνήθως στην άκρη και ιδίως στο κάτω μέρος της κηρήθρας. Ο αριθμός των βασιλοκυττάρων που κατασκευάζει ένα μελίσσι, εξαρτάται από το πόσο πληθυσμό έχει, και από τη φυλή που ανήκει. Όμως το μελίσσι δεν κατασκευάζει όλα τα βασιλικά κελιά σε μία ημέρα, αλλά τμηματικά σε διάστημα μερικών ημερών. Για το λόγο αυτό βρίσκουμε βασιλοκύτταρα σμηνουργίας που περιέχουν προνύμφες διαφορετικής ηλικίας μέχρι και κελιά που έχουν ήδη σφραγιστεί. Η εξαγωγή του βασιλικού πολτού γίνεται είτε στο μελισσοκομείο, είτε μέσα στο εργαστήριο. Εξετάζουμε κάθε πλαίσιο χωριστά, απομακρύνουμε τις μέλισσες από το πλαίσιο, και αφού αφαιρέσουμε την προνύμφη από το βασιλοκύτταρο, συλλέγουμε το βασιλικό πολτό με ένα κουταλάκι ή πιο συστηματικά με κάποια ειδική συσκευή. Ο βασιλικός πολτός πριν τοποθετηθεί σε δοχείο συσκευασίας, πρέπει να φιλτράρεται διότι περιέχει κομμάτια κερί και αποδερματώσεις των προνυμφών. Αν θέλουμε να συλλέξουμε το βασιλικό πολτό στο εργαστήριο, τότε κόβουμε με οδοντωτό μαχαίρι όλα τα βασιλοκύτταρα βαθιά από τη βάση τους. Στο εργαστήριο, ακολουθούμε την ίδια διαδικασία όπως εκείνη της υπαίθρου. Από τον τρόπο αυτό παραγωγής βασιλικού πολτού έχουμε δύο ωφέλειες, τη συλλογή βασιλικού πολτού και την καταστολή της σμηνουργίας. Χρειάζεται όμως πολύ προσοχή διότι εάν ξεχάσουμε έστω και ένα βασιλοκύτταρο, δεν θα εμποδίσουμε τη σμηνουργία. 

Β. ΑΠΟ ΒΑΣΙΛΟΚΥΤΤΑΡΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Τα βασιλοκύτταρα αντικατάστασης είναι σαν αυτά της σμηνουργίας με τη διαφορά ότι είναι πολύ πιο λίγα από εκείνα της σμηνουργίας και βρίσκονται στο κέντρο της κηρήθρας. Ο τρόπος συλλογής βασιλικού πολτού από τα βασιλοκύτταρα αυτά, είναι όμοιος με εκείνον της σμηνουργίας. Υπάρχουν πολλοί τρόποι παραγωγής βασιλοκυττάρων διάσωσης. α. Αφαιρώντας τη βασίλισσα από το μελίσσι. 2 β. Με περιορισμό της βασίλισσας σε έναν όροφο της κυψέλης, με τη χρήση βασιλικού διαφράγματος. γ. Με τον περιορισμό της βασίλισσας σε ένα ή δύο πλαίσια του ιδίου ορόφου με τη χρήση κάθετου διαφράγματος ή πλαισιοθήκης. Στους παραπάνω χειρισμούς, ανάλογα με τη μέθοδο, κάνουμε και ανάλογες ενέργειες (τροφοδότηση, τοποθέτηση κηρηθρών με γόνο κλπ.) που βοηθούν στη μεγιστοποίηση της παραγωγής. 

Γ. ΑΠΟ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΕΝΑ ΒΑΣΙΛΟΚΥΤΤΑΡΑ 

1. Χρησιμοποίηση ορφανού μελισσιού. 

Η αφαίρεση της βασίλισσας από ένα μελίσσι πριν τοποθετηθούν τα εμβολιασμένα τεχνητά βασιλικά κελιά είναι μία από τις συστηματικές μεθόδους παραγωγής βασιλικού πολτού. Υπάρχουν πολλές παραλλαγές της μεθόδου αυτής, αλλά εδώ θα περιγραφεί μόνο μία από αυτές. Ο εμβολιασμός γίνεται με προνύμφες εργατριών ηλικίας μιας ημέρας. Την 3η ημέρα από τον εμβολιασμό (72 ώρες), τα εμβολιασμένα βασιλικά κελιά έχουν τη μεγαλύτερη ποσότητα βασιλικού πολτού. Αμέσως μετά τη συλλογή του βασιλικού πολτού μπορούμε να εμβολιάσουμε στην ίδια κυψέλη και μάλιστα να κάνουμε και τρεις συνεχόμενους εμβολιασμούς. Μετά θα πρέπει να ενισχύσουμε το μελίσσι με σφραγισμένο γόνο στη θέση των κηρηθρών που εκκολάφθηκε ο γόνος. Καταστρέφουμε τα φυσικά βασιλοκύτταρα που τυχόν έκτισαν οι εργάτριες. Μπορούμε μετά να κάνουμε 2-3 ακόμα συνεχόμενους εμβολιασμούς. Μετά θα πρέπει να σταματήσουμε και να επαναφέρουμε το μελίσσι αυτό στην αρχική του κατάσταση, εισάγοντας μια γονιμοποιημένη βασίλισσα ή σφραγισμένο βασιλοκύτταρο για να αποκτήσει νέα βασίλισσα. Σε όλο το διάστημα των εμβολιασμών πρέπει να τροφοδοτούμε συνεχώς. Όταν κάνουμε συστηματική παραγωγή βασιλικού πολτού, μπορούμε να έχουμε διαφορετικές ομάδες μελισσιών στο μελισσοκομείο μας, τις οποίες κάθε φορά θα ορφανεύουμε για να εμβολιάζουμε. Με τον τρόπο αυτό στο τέλος μιας περιόδου, θα έχουμε σε όλα μας τα μελίσσια νέες βασίλισσες. Ο αριθμός των κελιών, που θα εμβολιάζεται σε κάθε μελίσσι εξαρτάται από τον πληθυσμό του. Συνήθως 50 κελιά είναι ένας λογικός αριθμός. 

2. Χρησιμοποίηση μελισσιού ΄Εναρξης - Αποπεράτωσης (μελίσσι με βασίλισσα)

 Η μέθοδος αυτή παραγωγής βασιλικών κελιών έχει πολλά πλεονεκτήματα, γιατί παράγονται συνεχώς βασιλικά κελιά με την παρουσία και της βασίλισσας μέσα στο μελίσσι. Αυτό σημαίνει ότι το μελίσσι θα μπορεί μόνο του να συντηρηθεί, χωρίς να αδυνατίσει. Το μελίσσι αυτό είναι παρόμοιο με το μελίσσι αποπεράτωσης της κλασσικής μεθόδου βασιλοτροφίας. Επειδή όμως υπάρχουν αρκετές αλλαγές, για το λόγο αυτό περιγράφεται πάλι με λεπτομέρεια (Εικ. 1).

Αποτελείται από τρεις ορόφους. Ο μεσαίος όροφος μπορεί να είναι ρηχός. Το μελίσσι αυτό πρέπει να έχει πάρα πολύ πληθυσμό για να καλύψει τα πλαίσια και των τριών ορόφων. Για να δημιουργήσουμε τέτοιο μελίσσι, 10 περίπου ημέρες πριν τηνέναρξη των εμβολιασμών το ενισχύουμε με πλαίσια που περιέχουν σφραγισμένο(εκκολαπτόμενο) γόνο. Συγχρόνως, αρχίζει συστηματική τροφοδότηση με σιρόπι και υποκατάστατο γύρης. Η εντατικότητα της τροφοδότησης θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες ανθοφορίας. Όταν το μελίσσι είναι έτοιμο όπως το θέλουμε, κάνουμε την προετοιμασία για να αρχίσουν οι εμβολιασμοί. 

1) Βρίσκουμε τη βασίλισσα και την περιορίζουμε στον κάτω όροφο (πάτωμα 1), μαζί με τα πλαίσια που περιέχουν σφραγισμένο ή εκκολαπτόμενο γόνο. Φροντίζουμε στον κάτω όροφο να υπάρχουν και πλαίσια με μέλι και γύρη. 

2) Στον μεσαίο όροφο (πάτωμα 2) υπάρχει μόνο μέλι. 

3) Στον τελευταίο όροφο (πάτωμα 3), τοποθετούμε τον ανοιχτό γόνο. Η διάταξη των πλαισίων φαίνεται στην εικόνα 1. 

4) Μεταξύ των ορόφων, τοποθετούμε διαφράγματα βασίλισσας. 

5) Γεμίζουμε με σιρόπι τον τροφοδότη που βρίσκεται στον όροφο 3 και τοποθετούμε υποκατάστατο γύρης πάνω στα πλαίσια. 

6) Την επόμενη ημέρα από την προετοιμασία της κυψέλης, τοποθετούμε τα εμβολιασμένα βασιλικά κελιά, στο κέντρο του τρίτου ορόφου. Πενήντα εμβολιασμένα κελιά, είναι ένας λογικός αριθμός που θα μπορέσει το μελίσσι να θρέψει καλά. 

7) Την 3η ημέρα από τον εμβολιασμό (72 ώρες) βγάζουμε το πλαίσιο με τα εμβολιασμένα βασιλικά κελιά και συλλέγουμε το βασιλικό πολτό, αφού προηγουμένως αφαιρέσουμε τις προνύμφες. Η συλλογή του βασιλικού πολτού γίνεται με ένα κουταλάκι ή πιο συστηματικά με κάποια ειδική συσκευή. 

8) Αμέσως μετά τη συλλογή του βασιλικού πολτού κάνουμε εμβολιασμό στα ίδια βασιλικά κελιά και τα τοποθετούμε στην ίδια θέση, όπως προηγουμένως. Πριν την τοποθέτηση, όμως των εμβολιασμένων βασιλικών κελιών για δεύτερη φορά ελέγχουμε όλα τα πλαίσια του τρίτου ορόφου για φυσικά βασιλοκύτταρα, που τυχόν έκτισαν οι μέλισσες, τα οποία και καταστρέφουμε. Στον χειρισμό αυτό κάνουμε και τροφοδότηση. 

9) Πριν γίνει ο τρίτος εμβολιασμός κάνουμε την αναδιάρθωση των πλαισίων της κυψέλης. Τα πλαίσια με τον σφραγισμένο γόνο από τον τρίτο όροφο μεταφέρονται στον πρώτο όροφο και τα πλαίσια του ανοιχτού γόνου από τον πρώτο όροφο μεταφέρονται στον όροφο 3. Στο χειρισμό αυτό προσέχουμε να μη μεταφερθεί 4 κατά λάθος η βασίλισσα στον όροφο 3. Τροφοδοτούμε με σιρόπι και υποκατάστατο γύρης, αν έχουν πάρει το προηγούμενο. Ανά δύο εμβολιασμούς κάνουμε την αναδιάρθρωση των πλαισίων στους ορόφους 1 και 3. Η αναδιάρθρωση αυτή γίνεται για να έχουμε τη σωστή ηλικία γόνου σε κάθε όροφο. Στον όροφο 1, ο σφραγισμένος γόνος όταν εκκολαφθεί θα δώσει χώρο για την ωοτοκία της βασίλισσας. Ο ανοιχτός γόνος στον όροφο 3 θα προσελκύσει τις παραμάνες μέλισσες κοντά στα εμβολιασμένα βασιλικά κελιά. Τον όροφο 2 μαζί με τα δύο βασιλικά διαφράγματα τα τοποθετούμε, για να δημιουργήσουμε μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ βασίλισσας και εμβολιασμένων βασιλικών κελιών. Η παρεμβολή του ορόφου 2 είναι πιο απαραίτητη σε περίοδο έλλειψης ανθοφορίας. Μπορούμε να κάνουμε έξι ή και περισσότερους συνεχείς εμβολιασμούς. Ο αριθμός των εμβολιασμών θα εξαρτηθεί από τη δύναμη του μελισσιού. Μετά θα πρέπει να γίνει μια μεγάλη διακοπή (20-30 ημερών) για να μπορέσει το μελίσσι να «ξεκουραστεί». Μπορούμε να δημιουργήσουμε δύο ομάδες τέτοιων μελισσιών και να τις χρησιμοποιούμε εναλλακτικά. Τέλος θα χρειάζεται να αφαιρούμε πλαίσια με μέλι για να μη δημιουργείται μπλοκάρισμα του γόνου. Κάθε εμβολιασμένο βασιλικό κελί μετά από 3 μέρες δίνει περίπου 0,25 g βασιλικό πολτό. Δηλαδή 4-5 κελιά δίνουν 1 g και κάθε κυψέλη με 50 κελιά δίνει σε κάθε εμβολιασμό 10 g βασιλικό πολτό. ΄Ενας μελισσοκόμος με 20 μελίσσια έναρξης-αποπεράτωσης μπορεί σε 2 μήνες να βγάλει εύκολα 1200 με 1300 g βασιλικού πολτού. Το σημαντικό στη μέθοδο αυτή είναι ότι τα μελίσσια αυτά μπορούν να παράγουν βασιλικό πολτό για πολλούς μήνες και να παραμένουν μέχρι το τέλος πολύ δυνατά. Αν τα μελίσσια αυτά μεταφερθούν σε περιοχή με καλή μελιτοφορία, τότε θα γλιτώσουμε την τροφοδότηση και θα έχουμε και παραγωγή μελιού. Δ. Η 

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΠΟΛΤΟΥ

 Ο βασιλικός πολτός διατηρείται εύκολα. Αμέσως μετά τη συλλογή του πρέπει να φιλτράρεται με λεπτό πανί ή με λεπτή νάϋλον σίτα και να τοποθετείται αμέσως στο ψυγείο σε θερμοκρασία περίπου 1-2 οC. Αν χρειασθεί να συντηρήσουμε το βασιλικό πολτό για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε χρειάζεται να τοποθετηθεί στην κατάψυξη. Τα φιαλίδια πρέπει να είναι γεμάτα και κλεισμένα για να μην έρχεται ο βασιλικός πολτός σε επαφή με τον αέρα (οξυγόνο). Επίσης θα πρέπει να τυλίγονται και με φύλλο αλουμινίου για να προστατεύονται από το φως. ΄Αλλος τρόπος διατήρησης του βασιλικού πολτού, είναι η ανάμιξή του με μέλι σε αναλογία γύρω στα 30 g σε κάθε Kg μέλι. Το μέλι δεν πρέπει να είναι ρευστό γιατί σαν ελαφρύτερος που είναι ο βασιλικός πολτός, ανεβαίνει στην επιφάνεια και έτσι δεν έχουμε ομοιόμορφη ανάμιξη. Το καταλληλότερο μέλι είναι το λεπτοκρυσταλλωμένο. Το μέλι αυτό, όταν τοποθετηθεί στο ψυγείο, έχει την υφή του πηχτού βουτύρου και με τον τρόπο αυτό ο βασιλικός πολτός μένει ομοιόμορφα αναμιγμένος. Μία τελευταία μέθοδος συντήρησης του βασιλικού πολτού είναι η αποξήρανση. Η αποξήρανση γίνεται με λυοφιλίωση δηλαδή η απομάκρυνση του νερού σε κενό αέρος και σε θερμοκρασίες κατάψυξης

Πασχάλης Χαριζάνης

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com

Ξεκίνησε η αντιπυρική περίοδος 2026

Σχετικές Διατάξεις:

α. Η υπ’ αριθ. 21545 οικ. Φ.700.9/22.4.2025 Απόφαση του Υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με θέμα: «Έγκριση της υπ’ αριθ. 9/2024 Πυροσβεστικής Διάταξης με θέμα: «Καθορισμός μέτρων και μέσων για την πρόληψη και αποφυγή εκδήλωσης πυρκαγιών σε δάση, δασικές, χορτολιβαδικές και αγροτικές εκτάσεις, πάρκα και άλση πόλεων και οικιστικών περιοχών, περιοχές με ειδικό καθεστώς προστασίας, λοιπούς χώρους που βρίσκονται πλησίον των εκτάσεων αυτών καθώς και σε οικοπεδικούς χώρους» (Β ́ 2387).

β. Την παρ. 1 έως 3 του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 «Εθνικός Μηχανισμός Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων, Αναδιάρθρωση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, Αναβάθμιση Εθελοντισμού Πολιτικής Προστασίας, Αναδιοργάνωση του Πυροσβεστικού Σώματος και άλλες διατάξεις» (Α’ 27).

γ. Η υπ’ αριθ. 22888 Φ.700.19/30.4.2024 Απόφαση των Υφυπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με θέμα:  Έγκριση της υπ’ αρ. 19/2024 Πυροσβεστικής Διάταξης με θέμα: «Καθορισμός του τρόπου, του τύπου και της διαδικασίας επιβολής και είσπραξης του διοικητικού προστίμου, της διαδικασίας ένστασης επί αυτού, καθώς και κάθε άλλης αναγκαίας λεπτομέρειας για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 (Α΄ 27), περί των παραβάσεων των κανονιστικών διατάξεων πυροπροστασίας αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος». (B’ 2550).

Σας γνωρίζουμε ότι, επιτρέπεται το κάπνισμα σε νομίμως εγκατεστημένες κυψέλες μελισσιών (μελισσοκομεία), που εγκαθίστανται στις εκτάσεις και τους χώρους του άρθρου 1 της ανωτέρω (α) Πυροσβεστικής Διάταξης, τη χρονική περίοδο από 1η Μαΐου έως 31η Οκτωβρίου με τις  απαγορεύσεις  - μη επιτρεπόμενες ενέργειες ως εξής:

Απαγορεύεται το κάπνισμα μελισσών σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας, σύμφωνα με τον εκδιδόμενο από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου πυρκαγιάς είναι 4 (πολύ υψηλή) ή 5 (κατάσταση συναγερμού)

Επιτρέπεται το κάπνισμα σε νομίμως εγκατεστημένες κυψέλες μελισσών (μελισσοκομεία) σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας, σύμφωνα με τον εκδιδόμενο από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου πυρκαγιάς είναι 1 (χαμηλή), 2 (μέση) ή 3 (υψηλή) εφόσον πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι όροι, προϋποθέσεις, προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας:

Όροι - Προϋποθέσεις

α. Οι ιδιοκτήτες των μελισσοκομείων να είναι εγγεγραμμένοι στο μελισσοκομικό μητρώο.

β. Η διενέργεια του καπνίσματος σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας, σύμφωνα με τον εκδιδόμενο από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου πυρκαγιάς είναι 1 (χαμηλή) ή 2 (μέση) πραγματοποιείται ανεξαρτήτως ωραρίου, ενώ σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας είναι 3 (υψηλή), πραγματοποιείται κατά τις πρωινές ώρες μέχρι την 11η πρωινή.

γ. Η διενέργεια καπνίσματος μελισσών με τη χρήση ηλεκτρονικού ατμοποιητή πραγματοποιείται σε ημέρες που ο δείκτης επικινδυνότητας, σύμφωνα με τον εκδιδόμενο από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου πυρκαγιάς είναι 1 (χαμηλή), 2 (μέση) ή 3 (υψηλή) ανεξαρτήτως ωραρίου.

Προληπτικά και λοιπά μέτρα πυροπροστασίας

α. Αποψίλωση της βλάστησης του χώρου εγκατάστασης των κυψελών σε απόσταση τουλάχιστον πέντε (5) μέτρων γύρω από τις κυψέλες.

β. Ελάχιστη απόσταση του χώρου εγκατάστασης των κυψελών από τα δένδρα και θάμνους τουλάχιστον δέκα (10) μέτρων.

γ. Απαγόρευση της εγκατάστασης κυψελών επάνω σε ελαστικά αυτοκινήτων.

δ. Αποφυγή επαφής της συσκευής καπνίσματος (καπνιστήρι) με παρεδάφια βλάστηση. Συνιστάται η επένδυση της βάσης του καπνιστηρίου με θερμομονωτικό υλικό.

ε. Σε εμφανές σημείο των κυψελών υφίσταται πινακίδα, στην οποία αναγράφεται ο αριθμός του μελισσοκομικού μητρώου και το τηλέφωνο του ιδιοκτήτη.

στ. Διατήρηση ικανής ποσότητας νερού ανάλογα με τον αριθμό των κυψελών, δοχείο μεταφοράς νερού, ποτίστρες νερού ή γεωργικός ψεκαστήρας, πυροσβεστήρας νερού ή βάσεως αφρού, εργαλεία όπως πτυοσκάπανα και ύπαρξη εδαφικού υλικού για χωματοκάλυψη/επιχωμάτωση εστιών καύσης. 

ζ) Οι κυψέλες να τοποθετούνται σε σημεία που δεν παρεμποδίζουν τη διέλευση πυροσβεστικών οχημάτων.

Για τη χρονική περίοδο από 1η Νοεμβρίου έως 30 Απριλίου του επομένου έτους επιτρέπεται η διενέργεια καπνίσματος μελισσών εφόσον πληρούνται σωρευτικά τα προληπτικά και λοιπά μέτρα και μέσα πυροπροστασίας της παρ. 1.2.2. του άρθρου 11 της ανώτερο (α) Πυροσβεστικής Διάταξης.  

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 130 του Ν. 4926/2022 η απαγόρευση διέλευσης, παραμονής και κυκλοφορίας προσώπων και οχημάτων, σε περιοχές NATURA, καθώς και σε δασικά οικοσυστήματα, πάρκα και άλση δεν καταλαμβάνει πρόσωπα που κατοικούν ή εργάζονται στις περιοχές αυτές.

Σε περίπτωση διαπίστωσης μη τήρησης των ανωτέρω στις περιπτώσεις διενέργειας μελισσοκομικών εργασιών, θα επιβάλλετε διοικητικό πρόστιμο σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπ’ αριθ. 22888 Φ.700.19/30.4.2024 Απόφαση των Υφυπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com 

Πως θα αποφύγουμε τα κεντρίσματα

Τα κεντρίσματα των μελισσών οπως έχουμε ξαναγράψει είναι η έσχατη αμυντική τους ενέργεια αφου μετά απο το κέντρισμα πεθαίνουν.Με το κέντρισμα απελευθερώνεται ενα δηλητήριο στο σώμα του θύματος και στην περίπτωση των ανθρώπων μπορεί να προκληθεί θανατηφόρο αλλεργικό σόκ.Για το λόγο αυτό όσοι σκοπεύουν να ασχοληθούν με την μελισσοκομία καλό είναι να κάνουν ένα τέστ αλλεργίας στο δηλητήριο της μέλισσας.

Υπάρχουν ομως και κάποιοι παλιοί μελισσοκόμοι που ισχυρίζονται οτι καλό είναι να αφήνουμε τις μέλισσες να μας κεντρίζουν καμιά φορά για λόγους υγείας.Εδώ όμως έρχεται μια άλλη πραγματικότητα να μας συγκρατήσει, η οποία συνίσταται στο γεγονός οτι ακόμα και εαν δεν είμαστε αλλεργικοί στο δηλητήριο της μέλισσας, μπορεί να γίνουμε αλλεργικοί σε κάποια ανύποπτη στιγμή στο μέλλον.

Γνώμη μου είναι οτι για να απολαύσουμε την ενασχόλησή μας με την μελισσοκομία καλό είναι να μειώσουμε στο ελάχιστο τις πιθανότητες να δεχθούμε κεντρίσματα απο τις μέλισσές μας.Πιο κάτω παραθέτω ενδεικτικά κάποιες συνθήκες μείωσης των κεντρισμάτων.

Εργασθείτε στα μελίσσια όταν είναι ήρεμα και ο καιρός είναι καλός

• καλύτερα οταν οι μέλισσες δεν είναι πεινασμένες ,
• ιδανικά οταν δεν κάνει πολύ ζέστη με θερμοκρασία κάτω απο 25 βαθμούς Κελσίου
• οταν δεν κάνει κρύο και δεν φυσάει αέρας και οι συλλέκτριες μέλισσες δεν είναι όλες μέσα στην κυψέλη.Σε αντίθετη περίπτωση οι περισσότερες συλλέκτριες είναι μέσα στην κυψέλη.
• όταν δεν έχει υγρασία οι συλλέκτριες μέλισσες δεν είναι όλες μέσα στην κυψέλη.Σε αντίθετη περίπτωση οι περισσότερες συλλέκτριες είναι μέσα στην κυψέλη.
• οταν δεν επικρατούν συνθήκες καταιγίδας και οι συλλέκτριες δεν είναι μέσα στην κυψέλη.Σε αντίθετη περίπτωση οι συλλέκτριες είναι μέσα στην κυψέλη και το μελίσσι αναστατωμένο.

Εργασθείτε στα μελίσσια όταν είναι λίγες μέλισσες μέσα στην κυψέλη

• κατά το μεσημέρι με καλό καιρό οταν σχεδόν όλες οι συλλέκτριες απουσιάζουν απο την κυψέλη είναι η καλύτερη ώρα για επιθεώρηση

Φοράτε προστατευτική στολή και ανάλογο εξοπλισμό

• ανοιχτόχρωμη στολή κυρίως άσπρη καθόσον οι σκούρες στολές μας εξομοιάζουν με αρκούδες που θέλουν να τους αρπάξουν το μέλι.
• υπάρχουν στολές με γλιστερό ύφασμα τέτοιο ώστε οι επιθετικές μέλισσες δεν μπορούν να γαντζωθούν επάνω του.
• δερμάτινα γάντια που να μην τα διαπερνά το κεντρί,τα οποία θα πρέπει να τα βουρτσίζουμε ώστε να απομακρύνουμε κάποια μέλισσα που θα είχε αφήσει το κεντρί της επάνω τους και θα μπορούσε να ειδοποιήσει τις άλλες μέλισσες.
• χρησιμοποιούμε τον καπνό όχι πολύ όπως έχουμε γράψει ξανά,αρκετά για να αποπροσανατολίσουμε τις μέλισσες και περιμένουμε μισό λεπτό.
• φροντίστε να πλένετε συχνά την στολή ώστε να εξαφανίζονται οι οσμές απο προηγούμενα κεντρίσματα που προσελκύουν άλλες μέλισσες.
• φροντίστε να μην φοράτε αρώματα και κολόνιες.

Πρόσεχε την συμπεριφορά σας αλλά και των μελισσών

• κάνετε όλες τις κινήσεις σας αργά οχι απότομα και προσεκτικά έχοντας υπόψιν οτι τα χτυπήματα στην κυψέλη η στα πλαίσια αναστατώνουν τις μέλισσες.
• μην φωνάζετε και μην τρέχετε εδώ κι εκεί και πρέπει να γνωρίζεται οτι ακόμα και το διοξείδιο που εκπέμπει η ανάσα μας προκαλεί τις μέλισσες.
• να είστε ευγενικοί με τις μέλισσες και να χρησιμοποιείτε την βούρτσα για να απομακρύνετε κάποιες μέλισσες που ίσως θανατώσατε κατά την επιθεώρηση ώστε να μην προκληθεί επιθετικότητα στις άλλες μέλισσες.
• μερικά μελίσσια είναι πιο επιθετικά απο άλλα και θα πρέπει στις περιπτώσεις αυτές να σχεδιάσουμε την αντικατάσταση της βασίλισσας η την συνένωσή τους με άλλα οπως έχουμε αναφέρει σε άλλη ανάρτησή μας.Πως αντιμετωπίζουμε ενα επιθετικό μελίσσι
• το καλό νέο όσο κι αν φαίνεται περίεργο είναι οτι σιγά-σιγά θα σας συνηθίσουν και θα κάνουν λιγότερο βόμβο κατά τις επιθεωρήσεις.

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com

επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook 

Η εισαγωγή της βασίλισσας στο μελίσσι

  Η εισαγωγή μιας νέας βασίλισσας σε ορφανό μελίσσι ή σε μελίσσι που έχει γερασμένη βασίλισσα είναι βασική επέμβαση που κάθε μελισσοκόμος πρέπει να είναι σε θέση να την κάνει σωστά. Είναι πολύ λυπηρό να χάνουμε κατά την εισαγωγή μια άριστη βασίλισσα, που χρειάσθηκε πολύ κόπο και χρόνο, για να την εκθρέψουμε. Τα μελίσσια δε δέχονται ξένες βασίλισσες. Μόλις βρεθεί μια βασίλισσα σε άλλη κυψέλη, αρκετές μέλισσες, κυρίως ηλικιωμένες, μαζεύονται πάνω της και σχηματίζουν ένα "κουβάρι". Την "κουβαριάζουν", όπως λένε οι μελισσοκόμοι και αρχίζουν να 

τραβούν τα φτερά και τα πόδια της και συνήθως πεθαίνει από ασφυξία. Η εχθρότητα αυτή των μελισσών άλλοτε είναι περισσότερο και άλλοτε λιγότερο έντονη. Η συμπεριφορά τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, τους οποίους και αναφέρουμε: 

Α. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ 

1. Η ορφάνια 

Υπάρχουν δύο ειδών ορφάνιας: 

α. Ορφανό μελίσσι που έχασε τη βασίλισσά του πρόσφατα είτε τυχαία είτε επειδή την αφαίρεσε ο ίδιος ο μελισσοκόμος. 

β. Ορφανό μελίσσι που έμεινε χωρίς βασίλισσα για πολύ καιρό. Υπάρχει ακόμη πιθανότητα να βρούμε και ωοτόκες εργάτριες οπότε στην περίπτωση αυτή αυτή το μελίσσι θα πρέπει να συνενώνεται με άλλο κανονικό μελίσσι. 

2. Η μελιτοφορία 

Κατά τη διάρκεια καλής μελιτοφορίας, σχεδόν κάθε μέθοδος εισαγωγής είναι επιτυχής. 

3. Η κατάσταση των εργατριών 

Οι εργάτριες πρέπει να είναι "δεκτικές" κατά τη διάρκεια εισαγωγής της βασίλισσας όπως είναι οι παραμάνες εργάτριες. 

4. Η κατάσταση της βασίλισσας 

Η βασίλισσα υπόκειται σε διάφορες αλλαγές στη φυσιολογία και στη συμπεριφορά της και η εισαγωγή γίνεται ευκολότερα, όταν η βασίλισσα και οι εργάτριες είναι "συγχρονισμένες". 

Β. ΟΙ ΙΔΑΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ 

Για να δεχθεί ένα μελίσσι μια καινούργια βασίλισσα, θα πρέπει: 

1. Να είναι ορφανό. 

2. Να μην έχει βασιλικά 

3. Να υπάρχει μελιτοφορία έστω και ελάχιστη. Αν δεν, τότε το μελίσσι πρέπει να τροφοδοτηθεί με σιρόπι, για να αντικαταστήσει τη μελιτοφορία. Κατά την τροφοδότηση χρειάζεται μεγάλη προσοχή, ώστε να μην προκαλείται λεηλασία. Πρέπει να αποφεύγονται οι εξωτερικοί τροφοδότες και ιδίως 

εκείνοι που έχουν διαρροές. 

4. Να έχει λίγο πληθυσμό. Όσο μικρότερο είναι το μελίσσι, τόσο ευκολότερα δέχεται μια ξένη βασίλισσα. 

5. Να έχει πολλές νεαρές εργάτριες. Οι νεαρές και κυρίως οι μέλισσες που μόλις έχουν εκκολαφθεί, δέχονται καλύτερα τη βασίλισσα παρά οι ηλικιωμένες εργάτριες και ορισμένοι τρόποι εισαγωγής βασιλισσών βασίζονται σ' αυτή τη λεπτομέρεια. 

Δεν πρέπει να περιμένουμε να συνυπάρχουν όλοι οι ευνοϊκοί παράγοντες. Γι' αυτό ο μελισσοκόμος προσπαθεί να δημιουργήσει ιδανικές συνθήκες και όταν κάποια λείπει, τότε την υποκαθιστά. 

Γ. ΕΠΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ 

Μία ελαττωματική βασίλισσα πρέπει να αντικαθίσταται, οποιαδήποτε εποχή ακόμη και όταν αυτή είναι νέα στην ηλικία. Το ίδιο συμβαίνει και όταν η βασίλισσα χαθεί. Η αντικατάσταση πρέπει να γίνεται όσο το δυνατό γρηγορότερα, για να αποφύγουμε το αδυνάτισμα του μελισσιού που θα το καταστήσει μη παραγωγικό. 

Το ιδανικό θα ήταν οι βασίλισσες να αντικαθίστανται κάθε χρόνο. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούμε να διατηρούμε δυνατά μελίσσια, που είναι και πιο παραγωγικά. Οπωσδήποτε όμως δεν θα πρέπει οι βασίλισσες να μένουν μέσα στην κυψέλη για περισσότερο από δύο χρόνια. 

Δ. ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ  

1. Κλουβάκι αποστολής-εισαγωγής 

Ορφανεύουμε το μελίσσι 2 έως 24 ώρες πριν από την τοποθέτηση της καινούργιας βασίλισσας. Από το κλουβάκι αφαιρούνται οι συνοδοί εργάτριες. Τοποθετούμε το κλουβάκι οριζόντια ή κατακόρυφα ανάμεσα σε πλαίσια που περιέχουν γόνο, προσέχοντας, ώστε η μεριά του κλωβού που έχει την σίτα να είναι ελεύθερη και όχι καλυμμένη (μπλοκαρισμένη) από κηρήθρα ή ξύλο του πλαισίου . 

Οι εργάτριες του μελισσιού αρχίζουν να τρώνε το ζαχαροζύμαρο. Μέχρι όμως να το φάνε, θα περάσει μία ίσως και περισσότερες μέρες. Μέσα στο χρόνο αυτό η βασίλισσα θα αποκτήσει την ίδια μυρωδιά με το μελίσσι και έτσι θα γίνει δεκτή. Μία εβδομάδα αργότερα επιθεωρούμε το μελίσσι, για να δούμε αν η καινούργια βασίλισσα γεννάει κανονικά. Αν η βασίλισσα είναι ακόμη μέσα στο κλουβάκι, την ελευθερώνουμε.

2. Συρμάτινο καρφωτό κλουβάκι 

Είναι η καλύτερη μέθοδος που μέχρι τώρα έχει βρεθεί για την εισαγωγή βασίλισσας σε κανονικά μελίσσια. Το κλουβάκι κατασκευάζεται από συρμάτινο πλέγμα που η διάμετρος των οπών του είναι περίπου 3 mm. Η πλευρά είναι τετράγωνη με μήκος τουλάχιστο 8 cm και απ'όλες τις πλευρές η σίτα είναι γυρισμένη σε ορθή γωνία και το γύρισμα έχει βάθος 2 cm περίπου. Έτσι το κλουβί αυτό είναι 

ανοιχτό από τη μία πλευρά και το καρφώνουμε πάνω στην κηρήθρα, αφού προηγουμένως τοποθετήσουμε μέσα τη βασίλισσα μόνη της. Η κηρήθρα πάνω στην οποία θα στερεώσουμε το συρμάτινο αυτό κλουβί πρέπει να μην έχει επάνω μέλισσες του μελισσιού, να περιέχει άδεια κελιά, εκκολαπτόμενο γόνο και μερικά κελιά με ανοιχτό μέλι. Μία βελτίωση του κλωβού αυτού είναι η τοποθέτηση ενός κοντού σωλήνα μήκους περίπου 3 cm τον οποίο γεμίζουμε με ζαχαροζύμαρο. Οι μέλισσες τρώνε το ζαχαροζύμαρο σε δύο το πολύ μέρες, ανοίγουν το σωλήνα και μπαίνουν μέσα στο κλουβί. Και ελευθερώνεται έτσι η βασίλισσα.

3. Μέθοδος του κυψελιδίου 

Είναι πολύ αποτελεσματική και ασφαλής μέθοδος εισαγωγής μιας βασίλισσας σ' ένα κανονικό μελίσσι. Αφαιρούμε τη βασίλισσα από το μελίσσι, μία ημέρα τουλάχιστον πριν. Πάνω στο ορφανό μελίσσι τοποθετούμε ένα κομμάτι εφημερίδας κι ένα άδειο πάτωμα. Μετά τοποθετούμε τα πλαίσια και τη βασίλισσα του κυψελιδίου στο επάνω πάτωμα. Είναι πολύ σημαντικό να τοποθετούμε το κυψελίδιο με τη νέα βασίλισσα στο επάνω μέρος, γιατί έτσι οι εργάτριες του κανονικού μελισσιού δεν θα είναι υποχρεωμένες να περνούν ανάμεσα από τα πλαίσια, όπου βρίσκεται η καινούργια βασίλισσα. Στην εφημερίδα κάνουμε μερικές μικρές τρύπες ή σχισμές, για να διευκολύνουμε τον αερισμό του επάνω μέρους. Σε 24 περίπου ώρες οι μέλισσες και των δύο πατωμάτων θα φάνε την εφημερίδα και έτσι θα ενωθούν ειρηνικά. Οι μέλισσες του κυψελιδίου παραμένουν με την καινούργια  βασίλισσα και την προστατεύουν. 

Ε. ΑΛΛΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ 

4. Η μέθοδος του σμήνους 

5. Η μέθοδος της πλαισιοθήκης

6. Η μέθοδος του δίσκου αερισμού 

7. Η μέθοδος του μελιού 

8. Η μέθοδος του αρώματος 

9. Η μέθοδος του καπνισμού 

VIII ΤΟ ΣΗΜΑΔΕΜΑ (ΜΑΡΚΑΡΙΣΜΑ) ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ 

Πολύ συχνά οι βασίλισσες σημαδεύονται για πειραματικούς σκοπούς, ενώ πολλοί μελισσοκόμοι βρίσκουν ότι το μαρκάρισμα είναι πολύ εξυπηρετικό. Τα πλεονεκτήματα του σημαδέματος είναι ότι ο εντοπισμός της βασίλισσας μέσα στην κυψέλη είναι πολύ εύκολος και η παρακολούθηση της ηλικίας της βασίλισσας γίνεται με σιγουριά. 

Ο κυριότερος τρόπος σημαδέματος των βασιλισσών είναι η χρήση χρώματος που στεγνώνει γρήγορα και δεν είναι τοξικό. Ένας πολύ απλός τρόπος είναι η χρησιμοποίηση διορθωτικού υγρού των γραφομηχανών. Η βασίλισσα πιάνεται απαλά με το ένα χέρι από το θώρακα και με το άλλο χέρι γίνεται τοποθέτηση του χρώματος προσεκτικά επάνω στο θώρακά της . Κανονικά το χρώμα παραμένει επάνω στο θώρακα για τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής της βασίλισσας. Μερικές φορές όμως ακόμη και το καλύτερο χρώμα μπορεί να φύγει. 

Για το σημάδεμα υπάρχει ο διεθνής κώδικας χρωμάτων που χρησιμοποιεί τα παρακάτω πέντε χρώματα: 

Μπλε χρώμα για τα έτη που λήγουν σε 0 ή 5. 

Άσπρο χρώμα για τα έτη που λήγουν σε 1 ή 6. 

Κίτρινο χρώμα για τα έτη που λήγουν σε 2 ή 7. 

Κόκκινο χρώμα για τα έτη που λήγουν σε 3 ή 8. 

Πράσινο χρώμα για τα έτη που λήγουν σε 4 ή 9. 

Πασχάλης Χαριζάνης

απόσπασμα "Η παραγωγή των βασιλισσών"

Εργαστήριο Σηροτροφίας-Μελισσοκομίας Γεωπονικό Π.Α

επικοινωνία: periskepsis@gmail.com

επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

Τι παρατηρούμε και τι ελέγχουμε κατά τις επιθεωρήσεις

 Ανάλογα με την εποχή του έτους και το σύστημα εκμετάλλευσης των μελισσιών, που έχει επιλέξει ο κάθε μελισσοκόμος, οι επιθεωρήσεις έχουν ένα βασικό στόχο, π.χ. έλεγχος βασιλικών κελιών, θεραπεία κ.α. Εκτός όμως από αυτό το βασικό σκοπό σε κάθε επιθεώρηση ο μελισσοκόμος πρέπει να αποκτά μία γενικότερη εικόνα της κατάστασης που βρίσκονται τα μελίσσια του. Έτσι ελέγχεται :

• η ύπαρξη βασίλισσας. Η ύπαρξη βασίλισσας μπορεί να πιστοποιηθεί από την εύρεση της ίδιας ή από την παρουσία ωού μιας ημέρας
• η κατάσταση του γόνου. Ελέγχεται δηλαδή εάν υπάρχουν όλα τα στάδια του γόνου (ανοιχτός ή σφραγισμένος), εάν υπάρχουν κελιά γόνου με σημάδια ασθένειας, εάν ο γόνος είναι συμπαγής ή εάν παρατηρείται ‘μπλοκάρισμα’ του γόνου.
• η ύπαρξη χώρου. Η ύπαρξη χώρου μπορεί να αναφέρεται στην ωοτοκία της βασίλισσας, στον πληθυσμό του μελισσιού ή και στις τροφές (μέλι ή γύρη)
• η ύπαρξη τροφών, μελιού ή γύρης
• η εμφάνιση ασθενειών, του γόνου ή των ενήλικων μελισσών
• η ανάπτυξη του σμήνους. Ελέγχεται η τυχόν προετοιμασία του μελισσιού για σμηνουργία, καθώς και η γενικότερη ανάπτυξή του σε σχέση με τα υπόλοιπα μελίσσια του μελισσοκομείου.

Ο κάθε μελισσοκόμος πρέπει να έχει υπ’ όψιν του ότι συχνές επιθεωρήσεις :

• αποδιοργανώνουν το σμήνος, προκαλούν διακοπή της εκτροφής του γόνου και της ωοτοκία της βασίλισσα
• διεγείρουν επιθετικά τις μέλισσες
• προκαλούν διακοπή της συλλογής τροφών για 10-30 λεπτά, μειώνοντας έτσι τις αποδόσεις σε ποσοστό που μπορεί να φτάσει και το 30%
• έχουν σαν αποτέλεσμα απώλειες μελισσών
• αυξάνουν, λόγω αναστάτωσης, την κατανάλωση τροφών, με ταυτόχρονη αύξηση της θερμοκρασίας της κυψέλης.
• συχνές επιθεωρήσεις, ιδιαίτερα αργά το φθινόπωρο, ευνοούν την εμφάνιση ασθενειών και κυρίως νοσεμίασης.

πηγή:http://www.melissokomia.gr/

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com

επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

Τεχνητή σμηνουργία και καταστολή σμηνουργίας

Ελέγχουμε αν το μελίσσι μας έχει ήδη σμηνουργήσει (ένας καλός λόγος για να μαρκάρουμε τη βασίλισσα). Αν δεν έχει ή αν έχει αλλά εξακολουθεί να είναι ακόμα πολυπληθές ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:

Τεχνητό σμήνος (α)

Με αυτόν τον τρόπο χωρίζουμε το μελίσσι στα δυο.

·         Τοποθετούμε ένα πάτωμα με τη βάση του πάνω στην μητρική κυψέλη με την είσοδο στην αντίθετη κατεύθυνση ή το τοποθετούμε κοντά στο μελισσοκομείο.

·         Περνούμε δύο πλαίσια με γόνο (σφραγισμένο και ανοιχτό) με τι μέλισσες τους και τα βάζουμε στο καινούργιο πάτωμα.

·         Δεξιά και αριστερά του γόνου βάζουμε πλαίσιο με μέλι και γύρη.

·         Γεμίζουμε την υπόλοιπη κυψέλη με πλαίσια  χτισμένα ή άχτιστα.

·         Ανάμεσα από τους δυο γόνους τοποθετούμε μία βασίλισσα σε κλουβάκι ή βασιλικό κελί

·         Εάν είναι αναγκαίο τινάζουμε τις μέλισσες από Κανά δύο πλαίσια γόνου για να αυξήσουμε τον πληθυσμό.

·           Κλείνουμε το άνοιγμα της εισόδου τόσο όσο να χωρά μία μέλισσα για να αποθαρρύνουμε την λεηλασία.

·         Γεμίζουμε την παλιά κυψέλη με πλαίσια και την κλείνουμε.

 Με αυτόν τον τρόπο έχουμε μειώσει τις πιθανότητες σμηνουργίας στην παλιά κυψέλη, και έχουμε ένα νέο μελίσσι. Το νέο αυτό μελίσσι μπορούμε να κρατήσουμε χώρια ή να το ενώσουμε στην επικείμενη ανθοφορία-μελιτοφορία. Ενώνοντάς το εξασφαλίζουμε έναν καλό τρύγο ο οποίος πιθανότατα να ήταν μειωμένος λόγω πιθανής σμηνουργίας. Το μόνο μειονέκτημα σε αυτόν τον χειρισμό είναι ότι πρέπει να εντοπίσουμε την βασίλισσα η οποία παραμένει στο μητρικό μελίσσι.

Τεχνητό σμήνος (β)

 Η διαδικασία έχει ως εξής:

·         Μετακινήστε όλη την κυψέλη σε μία νέα θέση.

·         Τοποθετήστε ένα νέο πάτωμα με βάση στην παλιά θέση.

·          Βάλτε την βασίλισσα με το πλαίσιο γόνου που βρίσκεται στο καινούργιο πάτωμα.

·         Γεμίστε το νέο πάτωμα με πλαίσια.

·         Τοποθετήστε την αρχική κυψέλη οπουδήποτε μέσα στο μελισσοκομείο.

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά στην αρχική κυψέλη.

·         Μια εβδομάδα μετά καταστρέψτε πάλι όλα τα νέα βασιλικά κελιά εκτός από ένα.

ή

·         Αφήστε τις μέλισσες να αποφασίσουν για αυτές, ή

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά και τοποθετήστε μία νέα βασίλισσα, ή

·         Τοποθετήστε ένα βασιλικό κελί  που εσείς θέλετε.

Η διαδικασία είναι πολύ πιο απλή από ότι φαίνεται, αλλά  όπως όλα τα τεχνητά σμήνη χωρίζει την αρχική κυψέλη στα δύο. Εάν θέλουμε λοιπόν να εκμεταλλευτούμε πλήρως μία ανθοφορία θα πρέπει να ενώσουμε τα δύο σμήνη. Ένα μειονέκτημα πάλι σε αυτή  την περίπτωση είναι ότι πρέπει να εντοπίσουμε την βασίλισσα και υπάρχει πάντα η περίπτωση να μας ξεφύγει κάποιο βασιλικό κελί.

Τεχνητό σμήνος χωρίς τον εντοπισμό Βασίλισσας

Εάν δεν μπορούμε να εντοπίσουμε την βασίλισσα και θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα τεχνητό σμήνος ακολουθούμε την παρακάτω διαδικασία:

·         Καταστρέφουμε όλα τα βασιλικά κελιά.

·         Χωρίζουμε το μελίσσι στα δύο, εξασφαλίζοντας ότι το κάθε μισό περιέχει αυγά και νεαρό γόνο.

·         Μετακινούμε το ένα μισό οπουδήποτε στο μελισσοκομείο, μπλοκάροντας την είσοδο με χόρτα, έτσι ώστε να παραμείνουν στην κυψέλη (μέχρι να απομακρύνουν τα χόρτα θα υιοθετήσουν την νέα τους θέση) και να μην επιστρέψουν πίσω στην παλιά  τους θέση.

·         Μετά από 3 ημέρες ελέγχουμε τις δυο παραφυαδούλες. Αυτή που έχει αυγά περιέχει την βασίλισσα, ενώ ή άλλη πιθανότατα να έχει βασιλικά κελιά.

·         Στην ορφανή κυψέλη καταστρέφουμε τα βασιλικά κελιά εκτός από ένα. Θα γεννηθεί μία νέα βασίλισσα ή τοποθετούμε μια νέα βασίλισσα με κλουβάκι.

Η μέθοδος απομάκρυνσης της βασίλισσας 

Αυτή είναι μία χρονοβόρα μέθοδος μεν αλλά πολύ αποτελεσματική και απλή όπου δεν απαιτείτε επιπλέον εξοπλισμός – πατώματα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με την ανανέωση της βασίλισσας που γίνετε κάθε χρόνο. Από την στιγμή όμως που θα απομακρύνουμε την βασίλισσα έως ότου η νέα βασίλισσα αρχίσει να γεννάει  μπορεί να πάρει ως και  3 εβδομάδες. Σε αυτό το χρονικό διάστημα το μελίσσι  θα κάνει λίγα πράγματα.

·         Βρείτε και απομακρύνετε την βασίλισσα. Εάν θέλετε να ανανεώσετε βασίλισσα με μία νέα, την θανατώνεται. Εάν σκοπεύετε να την κρατήσετε, βάλτε την μαζί με το πλαίσιο γόνου που πιθανόν βρίσκεται  και τις μέλισσες σε μία νέα κυψέλη με λίγα ακόμα πλαίσια.

·         Καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά εκτός από  ένα, ή  καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά και βάλτε ένα δικό σας, ή καταστρέψτε όλα τα βασιλικά κελιά, επαναλάβετε μια εβδομάδα αργότερα, και μία εβδομάδα μετά εισάγεται μία νέα βασίλισσα.

·         7 ημέρες μετά από κάθε βήμα, ελέγξτε το μελίσσι και καταστρέψτε κάθε νέο βασιλικό κελί.

 Αν μετά την απομάκρυνση της βασίλισσας στο πρώτο βήμα, δείτε μια «παρθένα» βασίλισσα, μπορεί να αφεθεί. Το μελίσσι με την νέα βασίλισσα (παρθένα) πιθανόν να μην σμηνουργήσει.

https://bio-meli.blogspot.com/

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com

Μελισσοκομικές εργασίες Μαϊου

 ΜΑΙΟΣ – επικίνδυνος μήνας

• Ο μήνας των λουλουδιών, ο μυρωδάτος Μάης, για πολλές περιοχές της χώρας μας είναι δύσκολος και κρίσιμος μήνας. Για τους παρακάτω λόγους τον θεωρώ επικίνδυνο μήνα.
• Έρχεται μετά από ένα μήνα (Απρίλιο) με εκτεταμένη εκτροφή γόνου στα μελίσσια, αποτέλεσμα να έχουν αυξημένες απαιτήσεις σε διατροφή των ακμαίων μελισσών καθώς και του γόνου, που φυσικά συνεχίζεται σε πολλά πλαίσια. Τον Μάιο ο πληθυσμός του μελισσιού είναι στο ανώτατο σημείο.
• Προηγείται του Ιουνίου, βασικότατου μήνα για πολλές περιοχές της χώρας μας αφού είναι ο μήνας του θυμαριού και του Έλατου.
• Συχνά χαρακτηρίζεται από ανομβρία με αποτέλεσμα η λοχερή βλάστηση των προηγούμενων μηνών να μετατρέπεται σε φρύγανα, ιδιαίτερα στις Νότιες περιοχές, αλλά και στις πεδινές όλης της χώρας.
• Σε χρονιές με υψηλές βροχοπτώσεις, που ευνοούν την νεκταροέκκριση, αυξάνεται ο κίνδυνος των ανεξέλεγκτων σμηνουργιών, ανεπιθύμητο φαινόμενο φυσικό και αναγκαίο μεν, αλλά επιζήμιο, αφού αδυνατίζει τα μελίσσια, χάνονται βασίλισσες και μέλισσες, χάνεται μελλοντική παραγωγή.
• Οι πτήσεις των παρθένων βασιλισσών πραγματοποιούνται ως επί το πλείστον τον Μάιο και η επιτυχία τους βασίζεται σε ομαλές καιρικές συνθήκες, κυρίως για την επιβίωση των απαραίτητων κηφήνων. Από τα παραπάνω, ο μελισσοκόμος εκτιμώντας την περίπτωση των δικών του μελισσιών, πρέπει:
• Να φροντίσει να διατηρηθεί ο μεγάλος αριθμός των μελισσιών, ακμαίες μέλισσες και γόνος, στα μελίσσιά του και να μη έχει απώλειες, είτε από έλλειψη τροφής, γεγονός πολύ συνηθισμένο τον Μάιο, είτε από λανθασμένους χειρισμούς που μπορεί να προκαλέσουν λεηλασία ή έκθεση των μελισσών σε δηλητήρια (ψεκασμοί γειτονικών καλλιεργειών)
• Στην προσπάθεια του ο μελισσοκόμος να μη στερηθούν τα μελίσσια του τον Μάιο τις απαραίτητες ποσότητες μελιού, έχει σύμμαχο την ανοιξιάτικη μελιτοέκκριση του πεύκου. Οι εκκρίσεις του «εργάτη» στα πεύκα τον Μάρτιο – Απρίλιο είναι άφθονες και γίνονται ορατές καθώς πέφτουν και μουσκεύουν στο έδαφος, αφού οι μέλισσες δεν είναι σε θέση να τις απορροφήσουν όλες. Το ανοιξιάτικο λοιπόν πευκόμελο, τρέφει τα μελίσσια τον Μάιο και διατηρεί τη δύναμή τους (πληθυσμό και γόνο) για τις σπουδαίες ανθοφορίες, του θυμαριού και άλλων αρωματικών φυτών του Ιουνίου και της μελιτοέκκρισης του έλατου, που ξεκινούν στα τέλη Μαΐου και συνεχίζονται ολόκληρο τον Ιούνιο. Τα δύο αυτά μελισσοκομικά φυτά (θυμάρια και έλατα) συγκεντρώνουν το 50% των μελισσιών της Ελλάδας (προσωπική εκτίμηση).
• Εάν χρειασθεί να τροφοδοτήσει τα μελίσσια του τον Μάιο, ο μελισσοκόμος πρέπει να είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει.
 Υψηλές δαπάνες για την αγορά ζάχαρης.
 Σημαντική δαπάνη εργασίας.
 Την πιθανότητα λεηλασίας. Σιρόπια και πλαίσια με μέλι δεν αφήνονται εκτεθειμένα έστω και για λίγα λεπτά, ιδίως όταν είναι φτωχή η νεκταροέκκριση («δεν βρίσκουν τα μελίσσια νέκταρ»)
 Την πιθανότητα πρόκλησης σμηνουργίας σε μεγάλο αριθμό μελισσιών του.

Γενικότερα η αποφυγή της δύσκολης αυτής περιόδου (το «κενό» του Μαΐου) όπως το ονομάζουν οι μελισσοκόμοι της Κρήτης), γίνεται έμμεσα. Η μετακίνηση των μελισσιών σε ορεινές περιοχές είναι μία πρακτική που εφαρμόζουν παραδοσιακά οι μελισσοκόμοι της ηπειρωτικής χώρας, ούτως ώστε να έχουν το μελισσοκομείο τους σε «παρατεταμένη άνοιξη», είναι όμως από τις δυσκολότερες μεταφορές.
• Δυνατά (διώροφα συνήθως) και βαριά μελίσσια, υψηλές θερμοκρασίες, μακρινές μεταφορές. Αν σκεφθούμε όμως τις βελτιωμένες συνθήκες των τελευταίων χρόνων (ασφάλτινος ή καλοστρωμένος δρόμος, ευρύχωρα και γρήγορα αυτοκίνητα) σε σύγκριση με αυτές των προηγούμενων δεκαετιών (μεταφορικά ζώα, περπάτημα τη νύχτα και δύο – τρεις ημέρες ταξίδι για 100 – 150 χιλιόμετρα), λέμε «Μάιος είναι και θα περάσει».

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΑ ΦΥΤΑ MAIOY

Ανθυλλίδα – Σμύρος – Σμυρνιά
Ανθεκτικός θάμνος στις καιρικές συνθήκες και γενικότερα στις καταπονήσεις, όπως πάτημα ή βόσκηση από ζώα, συναγωνισμό με άλλα φυτά, στις άγονες και ακαλλιέργητες περιοχές που ευδοκιμεί. Το ύψος του δεν ξεπερνά τα 50 - 80 εκατοστά και τα στενά πράσινα φύλλα
του περιορίζουν την εξάτμιση του νερού. Έτσι η σμυρνιά είναι φυτό ανθεκτικό στην ξηρασία και στους ανέμους. Τα κίτρινα, ευωδιαστά λουλούδια της είναι πόλος έλξης των μελισσών και αν οι βροχές που προηγήθηκαν της άνθησης ήταν αρκετές, τότε η επιτυχία της ανθοφορίας είναι εξασφαλισμένη. Η αντοχή της ανθοφορίας στις αντίξοες καιρικές συνθήκες, η κλιμάκωσή της από τα χαμηλότερα σε μεγαλύτερα υψόμετρα είναι δυνατόν να κλιμακώσουν την περίοδο άνθησης και πέραν του μηνός. Πάντως ο Ιούνιος είναι ο κυριότερος μήνας εκμετάλλευσής της από τις μέλισσες, η ανθοφορία αρχίζει στα χαμηλά από τον Μάιο. Τον νέκταρ και το μέλι είναι λαμπερό ανοικτόχρωμο κίτρινο με υπέροχο άρωμα. Οι μέλισσες κτίζουν πολλά κεριά στο αλογοθύμαρο, όπως είναι γνωστή η σμυρνιά σε πολλά μέρη (στη Ζάκυνθο την ονομάζουν Τσαρίχα, στην Κάρπαθο Νιάκι) ένα μάλιστα χαρακτηριστικό, ίσως μοναδικό είναι ότι τα φρεσκοκτισμένα κεριά έχουν χρώμα ζωηρό κίτρινο, αντί του συνηθισμένου άσπρου. Θεωρείται και είναι σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό, διαδεδομένο σ’ όλη την ηπειρωτική και νησιώτικη Ελλάδα.

Δημήτρης Τσέλλιος

Γεωπόνος Αναπληρωτής Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ

Διευθυντής Ινστιτούτου Μελισσοκομίας

επικοινωνία: periskepsis@gmail.com

επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook