27/6/19

Παραφυάδες μετά την ανθοφορία

Η μέθοδος λοιπόν αυτή μας επιτρέπει να πάρουμε την κύρια σοδειά και ύστερα να κάνουμε μια αύξηση μέχρι 75%, ανανεώνοντας συγχρόνως και όλες τις βασίλισσες μας. Είναι πολύ απλή μέθοδος και κατάλληλη για τους πολυάσχολους μελισσοκόμους ή για αυτούς που έχουν περιφερειακά μελισσοκομεία, απομακρυσμένα  από την κατοικία τους.

Μια περίπου βδομάδα πριν την λήξη της μεγάλης ανθοφορίας προβαίνουμε στον τρύγο και απαλλάσσουμε τις κυψέλες από τα πατώματα. Αφήνουμε ορφανές τότε όλες τις κυψέλες για να δημιουργήσουν βασιλικά κελιά. Οι συνθήκες για τη βασιλοτροφία κατά την εποχή αυτή είναι ιδεώδεις γιατί υπάρχει άφθονος πληθυσμός, άφθονος γόνος, πολλές μέλισσες μικρής ηλικίας, μέλι και γύρη άφθονη, νέκταρ εξακολουθεί να έρχεται αρκετό από τους αγρούς, ενώ πολλοί και ζωηροί κηφήνες εξασφαλίζουν τη γρήγορη και καλή γονιμοποίηση των νέων βασιλισσών.
Δέκα μέρες μετά, τα βασιλικά κελιά είναι ώριμα και τότε χωρίζουμε όλες τις κυψέλες στα δύο, μεταφέροντας το μισό του γόνου και του πληθησμού σε νέα τοποθεσία, και φροντίζοντας να έχει το κάθε τμήμα ένα τουλάχιστον καλό βασιλικό κελί. Προτιμότερο να έχει δύο ή περισσότερα.
Θα πρέπει να λάβουμε υπ'οψιν  τα εξής:

1)Κατά την ημέρα του χωρισμού να γίνει προσεκτική διαλογή όλων των βασιλικών κελιών και να αφεθούν τα καλύτερα.
2)Εάν υπάρχουν κυψέλες με ανεπιθύμητες βασίλισσες, να μην χρησιμοποιηθύν τα δικά τους βασιλικά κελιά, αλλά να τα καταστρέψουμε και να δώσουμε σε αυτές κελιά από εκλεκτές βασίλισσες.
    3) Να τροφοδοτήσουμε τις κυψέλες μετά το χωρισμό ή να τις μεταφέρουμε  σε τοποθεσία που έχει καλή φθινοπωρινή ανθοφορία.

επικοινωνία periskepsis@gmail.com 
επισκεφθειτε την ομάδα μας στο facebook

25/6/19

Μελισσοκομικές εργασίες Ιουλίου-Αυγούστου

ΙΟΥΛΙΟΣ – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
 Οι δύο μήνες του καλοκαιριού, Ιούλιος - Αύγουστος, είναι η κρισιμότερη περίοδος για τη μελισσοκομία της Ελλάδας. Η αλήθεια αυτή ισχύει για όλη τη χώρα, παρά το γεγονός ότι το ανάγλυφο του εδάφους και οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες (ορεινές περιοχές, πεδιάδες, δεκάδες νησιά κλπ.), δημιουργούν μικροκλίματα που επηρεάζουν διαφορετικά την εξέλιξη των μελισσοσμηνών.
 Άνοιξη με βροχοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες τον Μάρτιο και Μάιο, καλές καιρικές συνθήκες τον Απρίλιο και τον πρώτο μήνα του καλοκαιριού, τον Ιούνιο, διαμορφώνουν ένα σκηνικό στη μελισσοκομία μας με διαφορετικά πρόσωπα από περιοχή σε περιοχή, από την μεγάλη ικανοποίηση σε αρκετές περιοχές, έως την πλήρη απογοήτευση σε μεγάλα διαμερίσματα της χώρας μας.
 ΄Ετσι, ευνοημένοι όταν βρέχει είναι οι μελισσοκόμοι της Ανατολικής Ελλάδας, όσοι βρίσκονται ανατολικά της οροσειράς της Πίνδου (της ραχοκοκαλιάς της Ελλάδας) και των νησιών του Αιγαίου.
 Η περιοχή αυτή διακρίνεται για το ξηροθερμικό κλίμα της και οι βροχές της άνοιξης ευνοούν τις διάφορες ανοιξιάτικες ανθοφορίες για την ανάπτυξη των μελισσιών, αλλά και την πραγματοποίηση τρυγητών, όπως του ανοιξιάτικου πεύκου τον Απρίλιο – Μάιο. Παρομοίως περιοχές που βασίζονται εν μέρει σε πρώιμες καλοκαιρινές ανθοφορίες, όπως το παλιούρι, τα αγριοτρίφυλλα και η σμυρνιά, ευνοούνται επίσης και αρκετοί μελισσοκόμοι πραγματοποιούν τρυγητούς.
 Επίσης το πρώιμο θυμάρι στα νησιά έχει καλή ανάπτυξη και απόδοση, ενώ και τα θυμάρια του Ιουλίου, ο κύριος όγκος του βασικού αυτού μελισσοκομικού φυτού, αν προετοιμασθεί από βροχές που προηγούνται θα πάει αρκετά καλά.
 Αντίθετα η Δυτική Ελλάδα, περιοχές της Ηπείρου, Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου, που βρίσκονται δυτικά της οροσειράς της Πίνδου, δεν ευνοούνται από ανοιξιάτικες και πρώιμες καλοκαιρινές βροχές. Οι περιοχές αυτές που συγκεντρώνουν και τις περισσότερες βροχοπτώσεις, έχουν και τις χαμηλότερες θερμοκρασίες. Αποτέλεσμα τα μελισσοσμήνη δεν δουλεύουν ικανοποιητικά τον Ιούνιο, ενώ σοβαρό πλήγμα δέχονται οι μελιτοεκκρίσεις του έλατου στην Στερεά και Πελοπόννησο.
 Από τα ανωτέρω συμπεραίνει κανείς ότι οι καλοκαιρινοί μήνες Ιούλιος - Αύγουστος, κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία τόσο για τους μελισσοκόμους των ξηροθερμικών περιοχών, όσο και για τους μελισσοκόμους των υγρών δυτικών περιοχών που αναμένουν σ' αυτό το δίμηνο να αποζημιωθούν , να βγάλουν τα έξοδά τους και να πετύχουν ικανοποιητική παραγωγή.

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΥ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ - ΑΥΓΟΥΣΤΟ

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ

Πολλές μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις στηρίζονται στην παραγωγή μελιού από τις φυτείες βαμβακιού. Πρώτη ενέργεια των μελισσοκόμων είναι η επιλογή της τοποθεσίας μεταφοράς των μελισσιών. Στην περίπτωση του βαμβακιού οι εμπειρίες προηγουμένων ετών δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Χρειάζεται ο μελισσοκόμος να ενημερωθεί προηγουμένως για την πιθανότητα εφαρμογής εντομοκτόνων στην περιοχή. Ο οργανισμός βάμβακος με παγίδες που έχει τοποθετήσει στις διάφορες περιοχές, παρακολουθεί τους πληθυσμούς του πράσινου και ρόδινου σκουληκιού και ανάλογα συστήνει αποφυγή ή εφαρμογή των ραντισμάτων. Τις πληροφορίες αυτές μπορεί να τις έχει ο μελισσοκόμος από τους γεωπόνους του Οργανισμού Βάμβακος, τους γεωπόνους της κάθε Δ/νσης Γεωργίας ή τους γεωτεχνικούς με καταστήματα γεωργικών φαρμάκων. Αποφασιστικής επίσης σημασίας είναι η "ποικιλία" του βαμβακιού. Η αλλαγή ποικιλίας είναι πιθανό να σημαίνει αλλαγή των δεδομένων νεκταροέκκρισης ή μελιτοέκκρισης της προηγούμενης χρονιάς. Στο βαμβάκι δεν χρησιμοποιούμε συνήθως διαφράγματα. Ο γόνος επεκτείνεται σημαντικά, είμαστε έτοιμοι για προσθήκη ορόφων ή φύλλων κηρήθρας εφ' όσον τα μελίσσια μας δεν έχουν συμπληρώσει τον δεύτερο όροφο. Μας ενδιαφέρει η επέκταση του γόνου, γιατί εκτός των άλλων αποτελεί και την ασφαλιστική δικλείδα για την περίπτωση (που δεν το εύχεται κανείς) της μαζικής απώλειας συλλεκτριών από τα ραντίσματα. Οι εκκολαπτόμενες μέλισσες αναπληρώνουν σ' ένα ποσοστό αυτές που χάθηκαν και έτσι οι συνέπειες για την συνέχιση εκμετάλλευσης του βαμβακιού ή συνεχόμενης άλλης πηγής (π.χ.πεύκο), δεν είναι καταστροφικές. Σε περιπτώσεις συνενώσεων μελισσιών στο βαμβάκι, ενδιαφερόμαστε αντίθετα, στο μπλοκάρισμα των πλαισίων με νέκταρ, πριν η μέλισσα επεκτείνει τη γέννα της σε πολλά πλαίσια. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις έχουμε και αρκετό γόνο για τη συνέχεια, αλλά προπαντός πολλά πλαίσια με μέλι για τρύγο, απαλλαγμένα από γόνο. Επιτυχημένη συνένωση γίνεται με τη χρήση ούζου ή τσίπουρου με γλυκάνισο.  Τα πλαίσια που τρυγιούνται πρέπει να είναι καλά γεμάτα και το μέλι σφραγισμένο, λόγω δε των υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούν, οι χειρισμοί των πλαισίων στο τρύγο να είναι προσεκτικοί. Λίγες στροφές της "μηχανής" και 3 - 4 "γυρίσματα" των πλαισίων. Αν είναι δυνατόν αποφεύγουμε να τρυγούμε φρεσκοκτισμένα πλαίσια γιατί σπάζουν πολύ εύκολα. Το νερό συνήθως δεν λείπει, αφού οι καλλιέργειες είναι ποτιστικές ως επί το πλείστον, ενώ η σκίαση των μελισσών είναι επιθυμητή, αλλά πολύ δύσκολα μπορεί κανείς να βρει σκιά στις πεδιάδες της Θεσσαλίας - Μακεδονίας, Στερεάς και Θράκης. Όσοι μελισσοκόμοι πηγαίνουν τακτικά στα βαμβάκια, είναι σωστό να βάφουν άσπρες τις κυψέλες (χρησιμοποιούνται άλλα χρώματα στις προσόψεις των κυψελών) και ν' ασπρίζουν με ασβεστόνερο τα καπάκια. Δεν είναι σπάνιο οι ψηλές θερμοκρασίες να λειώνουν τα κεριά, ιδιαίτερα αν το μελίσσι δεν έχει αερισμό ή αρκετό πληθυσμό για την συνεχή ανανέωση του αέρα. Για τον ίδιο λόγο τα φύλλα κηρήθρας πρέπει να ενσωματώνονται καλά μέσα στα σύρματα και στη χαραγή του κηρηθροφορέα. Επίσης είναι ασφαλέστερο να τοποθετούνται στα μελίσσια τις απογευματινές ώρες και να αποφεύγεται η τοποθέτησή τους στην άκρη, γιατί εκεί μαζεύονται οι συλλέκτριες και το βάρος τους μπορεί να τις "κόψει" προτού ακόμη κτισθούν. Μετά από το βαμβάκι θ' αναζητήσουμε γυρεοφόρες ανθοφορίες, όπως καλαμπόκι όψιμο ή κισσό τον Σεπτέμβριο ή μπορούμε να μεταφερθούμε στα πεύκα για την εκμετάλλευση της πρώτης περιόδου μελιτοέκκρισης. Αν όμως παραμείνουμε αρκετά στο βαμβάκι είναι προτιμότερο να παραλείψουμε την πρώτη μελιτοέκκριση του πεύκου (που δεν είναι τόσο σίγουρη) και αφού ανασυγκροτήσουμε τα μελίσσια να πάμε στο πεύκο μετά τις 20 Σεπτεμβρίου. Το βαμβακόμελο είναι καλής ποιότητας μέλι, πολύ ανοικτού χρώματος το οποίο κρυσταλλώνει γρήγορα. Το τελευταίο επηρεάζει και το μέλι που θα τρυγηθεί στο πεύκο το φθινόπωρο, ένα μειονέκτημα που πρέπει να το έχουμε υπ' όψη μας. Στο βαμβάκι, αν έχουμε δυνατά μελίσσια, είναι ευκαιρία να δοκιμάσουμε την παραγωγή μελιού σε σεξιόν (μελικηρίδια). Η διαφορά τιμής αξίζει την προσπάθεια και η εμπειρία θ' αποτελέσει οδηγό για την συνέχιση της προσπάθειας και σ' άλλες ανθοφορίες τις επόμενες χρονιές.

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΘΥΜΑΡΙΟΥ

Για πολλές περιοχές της χώρας μας το θυμάρι είναι η μοναδική ανθοφορία, ιδιαίτερα πολλά νησιά του Αιγαίου τον υπόλοιπο χρόνο αντιμετωπίζουν ακόμη και πρόβλημα συντήρησης των μελισσιών. Γι' αρκετές άλλες περιοχές όπως της Κρήτης, της Ρόδου, της Αττικής και της Ανατολικής Πελοποννήσου χωρίς να είναι η μοναδική, είναι η κύρια ανθοφορία και βάση της μελισσοκομίας. Το πρώιμο θυμάρι του Ιουνίου, όπου υπάρχει, πηγαίνει συνήθως καλά. Όμως ο κύριος όγκος της παραγωγής θυμαρίσιου μελιού βγαίνει τον Ιούλιο. Τα μελίσσια που δεν αδυνατίζουν από σμηνουργία ή μεγάλη προσβολή από Βαρρόα (δύο προβλήματα που παρουσιάζουν έξαρση τους προηγούμενους μήνες), βοηθούντος του ευνοϊκού καιρού, θα δουλέψουν καλά τον Ιούλιο. Αν μάλιστα ο μελισσοκόμος έχει έτοιμες κτισμένες κηρήθρες και δεν περιμένει στο θυμάρι να συμπληρώσει τον αριθμό που χρειάζονται τα μελίσσια του, τότε η παραγωγή εκλεκτού θυμαρίσιου μελιού θα είναι αυξημένη.
Η χρήση διαφραγμάτων βασίλισσας είναι σκόπιμη, έχει όμως κάποια μειονεκτήματα. Η συνολική συλλεγόμενη ποσότητα νέκταρος είναι μικρότερη, όμως τελικά το μέλι που περισσεύει από τα μελίσσια και μπορεί να τρυγηθεί, είναι περισσότερο. Ο περιορισμός της βασίλισσας στη "φωλιά" επιτρέπει την αποθήκευση μελιού στα πλαίσια των ορόφων που όσο "αδειάζουν" από γόνο, "γεμίζουν" από μέλια. Όταν σ' όλα τα πλαίσια των ορόφων έχουμε, έστω και ανώριμο μέλι που δεν έχει σφραγισθεί ακόμη, αφαιρούμε τα διαφράγματα που όπως να το κάνουμε είναι ένα εμπόδιο στη συνοχή του μελισσιού. Προσοχή χρειάζεται να δώσουμε δεύτερη είσοδο πάνω από το διάφραγμα, την παροχή νερού στις μέλισσες (το οποίο να βρίσκεται σε σκιά για να μη θερμαίνεται) και στον καλό αερισμό των μελισσιών. Αν η ανάγκη να εξουδετερώσουμε τις σμηνουργίες τους προηγούμενους μήνες, μας οδηγεί σε διαιρέσεις των μελισσιών και απόκτηση μεγάλου αριθμού σμηνών, είναι αποδοτικό να συνενώνουμε τα μελίσσια στο θυμάρι κρατώντας την νεότερη βασίλισσα. Μ' αυτό τον τρόπο μεγαλώνει η σχέση συλλεκτριών μελισσών προς οικιακές μέλισσες και το μέλι για τον μελισσοκόμο είναι περισσότερο. Διακόπτουμε κάθε είδους χημειοθεραπεία ή τροφοδότηση. Όσα πλαίσια δεν τρυγηθούν στο θυμάρι, είτε γιατί έχουν γόνο είτε γιατί δεν ολοκληρώθηκε η ωρίμανση του μελιού, σημαδεύονται για να τρυγηθούν χωριστά σε πιθανή επόμενη ανθοφορία ή στο πεύκο. Με αυτό τον τρόπο παράγεται και η ξεχωριστή ποιότητα μελιού, το πευκοθύμαρο. Στο θυμάρι δεν συμφέρει η παραγωγή μελιού σε σεξιόν, εκτός κι αν είναι ημιτελή και τοποθετηθούν στο θυμάρι για ολοκλήρωση της ωρίμανσης και του σφραγίσματος. Τον Αύγουστο σε όψιμες ή ορεινές περιοχές συνεχίζεται η ανθοφορία θυμαριού και μπορεί να πραγματοποιηθεί και δεύτερος τρύγος. Ορισμένες περιοχές παρουσιάζουν αυτό το πλεονέκτημα της συνύπαρξης με την κύρια ανθοφορία και όψιμης τον Αύγουστο και εκμετάλλευσης ως εκ τούτου με μια μεταφορά για ένα δίμηνο του σπουδαίου αυτού μελισσοκομικού φυτού. Τον πρώτο λόγο όμως τον έχει ο καιρός. Υγρός και δροσερός καιρός τον Ιούλιο - Αύγουστο θα επιτρέψει στα μελίσσια να δουλέψουν το θυμάρι και στον μελισσοκόμο να δει ν' ανταμείβονται οι κόποι και τα έξοδα και να δικαιώνονται οι προσδοκίες του.

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΠΕΥΚΟΥ

Από τα τέλη Ιουλίου στην Τραχεία Πεύκη και από τις αρχές Αυγούστου στα δάση της Χαλέπιου Πεύκης ξεκινούν οι μελιτοεκκρίσεις του πλέον αποδοτικού μελισσοκομικού φυτού της χώρας μας. Η μεταφορά των μελισσοσμηνών στο "πρώτο βάρεμα του πεύκου" (στην πρώτη περίοδο μελιτοέκκρισης) έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Τα μελίσσια έχουν δυνατούς πληθυσμούς, η  διάρκεια της ημέρας είναι μεγάλη, οι θερμοκρασίες του αέρα αρκετά υψηλές επιτρέποντας την ευκολότερη και γρηγορότερη συλλογή των εκκρίσεων του "εργάτη" από τις μέλισσες. Έτσι τα αποτελέσματα είναι πιο θεαματικά στη συλλογή μελιού, ορισμένες χρονιές μάλιστα κτίζονται και νέες κηρήθρες. Όμως η πιθανότητα επιτυχίας του πεύκου τον Αύγουστο είναι μικρότερη σε σχέση με την δεύτερη φθινοπωρινή περίοδο που αρχίζει στα μέσα Σεπτεμβρίου. Ενδεχόμενη αποτυχία θα επηρεάσει ακόμη και την εκμετάλλευση της δεύτερης μελιτοέκκρισης, γιατί θα χρειασθεί χρόνος για την ενδυνάμωση των μελισσιών που εξασθένισαν στο πεύκο. Αυτός είναι ο λόγος που αρκετοί μελισσοκόμοι, ειδικευμένοι στη παραγωγή πευκόμελου, αποφεύγουν την μεταφορά των μελισσιών τον Αύγουστο στο πεύκο. Υπενθυμίζω ότι η επιτυχία στο πεύκο εξασφαλίζεται με έγκαιρη μεταφορά (πολύ χρήσιμα τα μελίσσια δείκτες) με πολύ πληθυσμό και γόνο και τρυγημένα νηστικά μελίσσια.

ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΗΛΙΑΝΘΟΥ ΚΑΙ ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΥ

Τα δύο αυτά καλλιεργούμενα για τους σπόρους τους φυτά είναι όχι ασήμαντες πηγές μελιού και παρουσιάζουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά στην εκμετάλλευσή τους. Είναι της ίδιας περίπου εποχής άνθισης (γλυκάνισος από 15 Ιουνίου - 15 Ιουλίου, Ηλίανθος μέχρι τέλους Ιουλίου), το μέλι είναι ανοικτόχρωμο, κίτρινο στον ηλίανθο, σκουρότερο στον γλυκάνισο και δεν αναμιγνύεται εύκολα με άλλες κατηγορίες μελιού, έχουμε μεγάλη φθορά των συλλεκτριών μελισσών, οι οποίες γρήγορα χάνουν το τρίχωμά τους και μαυρίζουν. Η φθορά των συλλεκτριών μελισσών είναι εντονότερη σε ξερικές καλλιέργειες των ανωτέρω φυτών και για τον λόγο αυτό πρέπει ν' αποφεύγονται από τους μελισσοκόμους. Βροχές τον Μάιο και Ιούνιο ευνοούν τις ξερικές καλλιέργειες, ανεξάρτητα όμως από την περίσσεια εδαφικής υγρασίας, η παραμονή των μελισσιών στον ηλίανθο ή στον γλυκάνισο πρέπει να είναι πολύ σύντομη. Μόλις είναι έτοιμα ορισμένα πλαίσια για τρύγο (στους ορόφους), τρυγούμε και μεταφέρουμε τα μελίσσια μας σε γυρεοφόρες ανθοφορίες. Πρέπει να σημειωθεί ότι μετά τον ηλίανθο ή τον γλυκάνισο τα μελίσσια δεν "τραβούν" στο πεύκο. Αυτό είναι άλλωστε αναμενόμενο, αφού εκτός της φθοράς των συλλεκτριών μελισσών, παρατηρείται και "μπλοκάρισμα του γόνου" από τα μέλια.

ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΑ ΦΥΤΑ ΙΟΥΛΙΟΥ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

Την περίοδο αυτή εμφανίζονται ορισμένα γυρεοφόρα μελισσοκομικά φυτά τα οποία είναι πολύ χρήσιμα για το δυνάμωμα των μελισσιών που έχουν εξασθενίσει δουλεύοντας στις ανθοφορίες που προαναφέραμε. Στην αρχή της περιόδου (μέχρι 15 ιουλίου) έχουμε την καστανιά, που συνεχίζει την άνθισή της από τα μέσα του προηγούμενου μήνα. Τον Αύγουστο στα μεγαλύτερα υψόμετρα, ξεκινά την ανθοφορία της η σουσούρα (φθινοπωρινό ρείκι),για να πετύχει όμως απαιτούνται καλοκαιρινές βροχές, που γενικώς σπανίζουν. Τον Ιούλιο ανθίζει η λυγαριά (καναπίτσα), που κι' αυτή επιζητείται για την γύρη της. Επίσης τον Ιούλιο είναι ενδιαφέρουσες οι ανθοφορίες στις παραθαλάσσιες βαλτώδεις περιοχές (τσαΐρια) μεταξύ των οποίων τα χαλβάνια (σκιαδανθή) προσφέρουν νέκταρ και γύρη. Η παραμονή στους βάλτους, ευνοεί την εν συνεχεία μεταφορά των μελισσιών στο πεύκο. Ο πολύκομβος στα θερινά σιτηρά, είναι κατάλληλη ανθοφορία για την ανάπτυξη των μελισσιών, ιδίως των παραφυάδων ή των μελισσιών που δεν προορίζονται για παραγωγή μελιού στη συνέχεια. Το τελευταίο, γιατί το μέλι του πολύκομβου με την ιδιάζουσα οσμή και το μαύρο χρώμα, δεν προτιμάται από τους καταναλωτές και αποφεύγεται από τους τυποποιητές. Τέλος δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι την εποχή αυτή σε υψόμετρα πάνω από 1000 μέτρα (Πίνδος - Ροδόπη κ.α) η άνοιξη συνεχίζεται και αρκετοί μελισσοκόμοι, ιδιαίτερα της Ηπείρου που δεν έχουν άλλες διεξόδους, μετακινούνται σ' αυτές τις περιοχές και το μέλι που παράγεται από τις μέντες, ρίγανες, θυμαράκια κ.α. πολλά φρύγανα, είναι εξαιρετικό.

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

Την περίοδο του καλοκαιριού αποφεύγουμε την χημειοθεραπεία, για λόγους προστασίας του μελιού από τα κατάλοιπα των χημικών σκευασμάτων. Οι ασθένειες που θα μας απασχολήσουν είναι η Αμερικάνικη σηψηγονία και η Ασκοσφαίρωση - Κιμωλίαση. Η αμερικάνικη σηψηγονία, που είναι ως γνωστόν δύσκολη και επίμονη αρρώστια του γόνου, όταν εμφανισθεί είναι προτιμότερο να αντιμετωπισθεί με καταστροφή των σμηνών (κάψιμο). Τακτικές, αλλά όχι συχνές και μακρόχρονες, επιθεωρήσεις των μελισσιών μας επιτρέπουν στο γρήγορο εντοπισμό των άρρωστων σμηνών, προτού γενικευθεί σ' όλο το μελισσοκομείο. Η ασκοσφαίρωση αντιμετωπίζεται με καλό αερισμό, καθαριότητα, "σφίξιμο" των μελισσιών (λίγα πλαίσια), προπαντός όμως με τον αποκλεισμό των βασιλισσών από προγράμματα επιλογής για αύξηση ή μελλοντικό πολλαπλασιασμό των μελισσιών μας.

Δημήτρης Τσέλλιος
Γεωπόνος Αναπληρωτής Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ
Διευθυντής Ινστιτούτου Μελισσοκομίας

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

22/6/19

Μελισσοκομικές ενέργειες καλοκαιριού

Κύριοι στόχοι μελισσοκομικών χειρισμών καλοκαιριού
  • Εκμετάλλευση ανθοφοριών καλοκαιριού
  • Τρύγος μελιού
  • Αντιμετώπιση δυσμενών επιπτώσεων μετά την διακοπή των νεκταροεκκρίσεων
Εκμετάλλευση της πλήρους ανάπτυξης του μελισσιού
  • Ύπαρξη πολλών άδειων κηρήθρων
  • Άφθονο καθαρό νερό
  • Άμεσος τρύγος των γεμάτων ορόφων και επανατοποθέτηση τους στο μελίσσι
  • Χρήση βασιλικού διαφράγματος
  • Συνενώσεις μελισσιών
Αίτια μειωμένων αποδόσεων τους καλοκαιρινούς μήνες
  • Μελίσσι με μικρό σχετικά πληθυσμό (επιστροφή λιγότερων από 30 μελισσών ανά λεπτό παρατήρησης)
  • Συχνές επιθεωρήσεις και κάπνισμα των μελισσών (μείωση έως 30%)
  • Ύπαρξη γυρεοπαγίδων μπροστά στο μελίσσι (μείωση έως 20%)
  • Αναγκάζεται το μελίσσι να χτίσει κηρήθρες
Διαχωρισμός εργασιών βάσει του χρόνου νεκταροέκκρισης
  • Εργασίες πριν από τη νεκταροέκκριση
  • Εργασίες στο διάστημα της νεκταροέκκρισης
  • Εργασίες μετά τη διακοπή της νεκταροέκκρισης
Ενδείξεις νεκταροέκκρισης
  • Αύξηση του βάρους της κυψέλης
  • Λιγότερο επιθετικές μέλισσες
  • Ταχύτατο χτίσιμο φύλλων κηρήθρας
  • Πολλές νεκταροσυλλέκτριες μέλισσες
  • Λιγοστοί φρουροί μπροστά στην κυψέλη
  • Ξάσπρισμα κηρήθρων
  • Περιορισμένη τάση λεηλασίας
  • Το ημιώριμο μέλι στάζει όταν οι κηρήθρες τοποθετηθούν πλάγια
Εργασίες πριν από την νεκταροέκκριση
  • Συνένωση αδύνατων μελισσιών
  • Αντικατάσταση ακατάλληλων βασιλισσών
  • Τερματισμός θεραπευτικών αγωγών
  • Εξασφάλιση νερού στις μέλισσες
  • Τοποθέτηση κτισμένων κηρήθρων και ορόφων 
  • Φροντίδα για σκίαση και αερισμό των κυψελών
Εργασίες κατά τη νεκταροέκκριση
  • Περιορισμός του χρόνου των επιθεωρήσεων στο ελάχιστο
  • Άμεση αφαίρεση των γεμάτων με μέλι ορόφων
  • Βασιλικό διάφραγμα μεταξύ των ορόφων ώστε να αποφευχθεί η ωοτοκία στον μελιτοθάλαμο
  • Επιστροφή των τρυγημένων κηρήθρων στο μελίσσι
Εργασίες μετά την διακοπή της νεκταροέκκρισης
  • Διεγερτική τροφοδοσία για αύξηση της ωοτοκίας και εκτροφή του γόνου
  • Μεταφορά σε περιοχή που υπάρχουν ανθισμένα μελισσοκομικά φυτά
  • Μέτρα υγιεινής και προστασίας από βαρρόα, ασκοσφαίρωση, αμερικάνικη και ευρωπαϊκή σηψιγονία που παρουσιάζονται λόγω περιορισμένης νεκταροέκκρισης και μειωμένης πτήσης
Διεγερτική τροφοδοσία
  • Σιρόπι 1:1 - 125-250 γρ. για 10 ημέρες  Διακοπή για 2 εβδομάδες και επανάληψη της τροφοδοσίας για 10 ημέρες
  • Ζαχαροζύμαρο - Ένα κιλό για μια εβδομάδα για ένα 10αρι μελίσσι
Απόσπασμα εισήγησης μελισσοκομικου σεμιναρίου
επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

20/6/19

Τροφοδότηση με γύρη

Η εξασφάλιση γύρης για τις μέλισσες είναι βασική προϋπόθεση επιτυχίας στη μελισσοκομία.
Η γύρη είναι απαραίτητη για τις μέλισσες:
a) ως πηγή θρεπτικών ουσιών (πρωτεϊνών, βιταμινών, ιχνοστοιχείων κ.ά.) και
b) ως πηγή ερεθισμάτων για τις διάφορες δραστηριότητες τους, όπως η εκτροφή
γόνου, η έκκριση βασιλικού πολτού, η συλλογή γύρης, το κτίσιμο κηρηθρών
Όταν ένα μελίσσι στερείται γύρης, η ωοτοκία περιορίζεται, όχι γιατί δεν ωοτοκεί η βασίλισσα, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αλλά γιατί οι παραμάνες μέλισσες δεν είναι διατεθειμένες να εκθρέψουν αυτόν τον γόνο. Έτσι ή πετάνε τις προνύμφες από τα κελιά και παρατηρείται κανιβαλισμός, οι μέλισσες τρώνε τις προνύμφες, για να διατηρήσουν το επίπεδο των πρωτεϊνών στο σώμα τους υψηλό.
Η φυσική γύρη είναι η καλύτερη τροφή για τις μέλισσες, μπορεί όμως να αντικατασταθεί με άλλες πρωτεϊνικές τροφές γνωστές ως υποκατάστατα ή συμπληρώματα γύρης.
Προφυλάξεις - Μειονεκτήματα :
  • το κόστος της γύρης είναι υψηλό.
  • η γύρη εμπορίου πιθανό να περιέχει σπόρια του μύκητα Ascosphaera apis του μύκητα που είναι υπεύθυνος για την Ασκοσφαίρωση, τα οποία θα διασπείρουν την ασθένεια στο μελισσοκομείο.
  • πρέπει να χρησιμοποιείται γύρη που μαζεύτηκε από υγιή μελίσσια και όχι γύρη που έχει αγοραστεί από την αγορά.
Πότε εφαρμόζεται :a) Όταν είναι περίοδος εκτροφής γόνου και δεν υπάρχει αποθηκευμένη στο μελίσσι και ούτε διαθέσιμη στην φύση γύρη.
b) Το φθινόπωρο όταν το μελίσσι προετοιμάζεται για διαχείμανση και έχει ανάγκη αποθεμάτων γύρης που θα το βοηθήσουν να αναπτυχθεί την άνοιξη. Πώς εφαρμόζεται :
  • Γύρη σε κηρήθρες. Η γύρη συλλέγεται από τις μέλισσες διωρόφων μελισσιών την άνοιξη όταν υπάρχει αφθονία ανθοφοριών.
Υπάρχουν δύο μέθοδοι με τις οποίες αυξάνεται η συλλογή και η αποθήκευση της γύρης σε πλαίσια από τις μέλισσες:
a) η βασίλισσα μεταφέρεται στο δεύτερο όροφο και μεταξύ των δύο ορόφων τοποθετείται βασιλικό διάφραγμα. Στην περίπτωση αυτή οι μέλισσες αποθηκεύουν στα πλαίσια του κάτω ορόφου αποκλειστικά γύρη
b) η βασίλισσα περιορίζεται με βασιλικό διάφραγμα στον κάτω όροφο. Η είσοδος της κυψέλης κλείνεται και δημιουργείται μια καινούργια στο δεύτερο πάτωμα, στο οποίο οι μέλισσες θα αποθηκεύσουν τη γύρη
Γύρη που βρίσκεται αποθηκευμένη σε κηρήθρες μακριά από το γόνο δεν χρησιμοποιείται από τις μέλισσες . Έτσι τα πλαίσια γύρης τα οποία προκύπτουν με τους παραπάνω τρόπους μπορούν να διατηρηθούν προσωρινά στις τελευταίες θέσεις της κυψέλης, μακριά από τη γονοφωλιά. Βέβαια ο καλύτερος τρόπος για να συντηρηθούν επί μακρόν αυτά τα πλαίσια είναι στην κοινή ψύξη (5°C ).
  • Ξηρή γύρη σε εξωτερικούς τροφοδότες.
Ξηρή γύρη τοποθετείται σε ειδικούς τροφοδότες έξω από την κυψέλη (εικ.). Η γύρη αυτή πρέπει να είναι στεγνή και αλεσμένη.
  • Γύρη στο σιρόπι.
Η γύρη μπορεί να δοθεί και με σιρόπι. Για το σκοπό αυτό 10-20 γραμ. γύρης αναμιγνύονται με 1 λίτρο σιροπιού, και δίνονται στ μελίσσι με τους συνηθισμένους τροφοδότες, σε μικρές όμως ποσότητες. Το μελίσσι πρέπει να παίρνει το μίγμα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γατί η γύρη ζυμώνεται και ξινίζει σε 1-2 ημέρες.
  • Γυρεόπιττα.
Στην περίπτωση που η γύρη αναμιγνύεται με ζάχαρη ή με μέλι, σχηματίζεται είδος ‘πίττας’, το οποίο τοποθετεί επάνω στους κηρηθροφορείς, σε επαφή με τη γονοφωλιά. Υπάρχουν δύο τρόποι παρασκευής γυρεόπιττας :
1ος τρόπος6 κιλά γύρης αναμιγνύονται σε 1,3 λίτρα χλιαρού νερού (περίπου 40° C) για 15-30 λεπτά με 6 κιλά ζάχαρη . Η γυρεόπιττα που σχηματίζεται με τον τρόπο αυτό δε ξηραίνεται και δε μουχλιάζει, έστω και αν παραμείνει για κάποιο χρονικό διάστημα.
Η προσθήκη στο μίγμα 50-100 γραμ. κυτταρίνης κάνει περισσότερο συμπαγή τη γυρεόπιττα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί άφοβα, καθώς αποτελεί ένα από τα συστατικά της γύρης, αλλά δεν βελτιώνει τη θρεπτική της αξία.
2ος τρόπος
6 κιλά γύρης και 6 κιλά ζάχαρης αναμιγνύονται σε 0,5 λιτρα νερού για 30-60 λεπτά. Σε κάθε μελίσσι δίνονται 300 γραμ. γυρεόπιττας δύο φορές την εβδομάδα.
  • Υποκατάστατο γύρης.

Πότε εφαρμόζεται :
Όταν είναι περίοδος εκτροφής γόνου και δεν υπάρχει στη φύση γύρη.
Προετοιμασία υποκατάστατου :
Απαραίτητα συστατικά για το υποκατάστατο είναι το σογιάλευρο, η γύρη η ζάχαρη και το νερό. Υποβοηθητικά συστατικά μπορεί να είναι το αποβουτυρωμένο γάλα, η ξηρή μαγιά μπύρας, η κυτταρίνη, το μέλι κ.α.
Η γύρη είναι απαραίτητο στοιχείο του υποκατάστατου, καθώς αυτή θα δημιουργήσει το ερέθισμα στις παραμάνες μέλισσες να εκθρέψουν τον γόνο. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να περιέχεται στο υποκατάστατο σε ποσοστό τουλάχιστον 8-15 %.
Η ζάχαρη θα καταστήσει το υποκατάστατο ελκυστικό στις μέλισσες, αυξάνοντας την κατανάλωσή του. Έτσι όσο περισσότερη ζάχαρη περιέχει ένα υποκατάστατο, τόσο πιο γρήγορα θα καταναλωθεί από τις μέλισσες.
Το σογιάλευρο θα συμπληρώσει το υποκατάστατο σε πρωτείνες, με την προϋπόθεση ότι δεν θα περιέχει λίπος σε ποσοστό μεγαλύτερο του 7%.
Όταν η ποσότητα της πρωτείνης στ υποκατάστατο είναι μικρή (<10%), η
ωοτοκία της βασίλισσας και η εκτροφή του γόνου διαρκεί περιορισμένο χρόνο. Αντίθετα όταν το ποσοστό της πρωτείνης είναι υψηλό (>50%), γίνεται τοξική για τις μέλισσες, καθώς συγκεντρώνεται στο απευθυσμένο προκαλώντας δυσεντερία.
Η άριστη περιεκτικότητα πρωτείνης του υποκατάστατου έχει υπολογιστεί στο 23% . Επειδή όμως τα σογιάλευρα που διατίθενται στ εμπόριο έχουν διάφορες περιεκτικότητες σε πρωτείνη, χρησιμοποιείται ο παρακάτω τύπος για να υπολογιστεί η ποσότητα του σογιάλευρου, που θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί στο  υποκατάστατο : Χ = Π x B
                                                                            Τ
όπου
  • Χ, η ποσότητα σε γραμμ. του σογιάλευρου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να φτάσει η περιεκτικότητα του υποκατάστατου σε πρωτείνη στ 23%
  • Π, η επιθυμητή περιεκτικότητα σε πρωτείνη, 23%
  • Β, η συνολική ποσότητα, σε γραμ. του υποκατάστατου 
  • Τ, η % περιεκτικότητα σε πρωτείνη του σογιάλευρου που χρησιμοποιείται

Παράδειγμα : έστω ότι χρειαζόμαστε 10 κιλά υποκατάστατο με περιεκτικότητα
σε πρωτείνη 23%, ενώ έχουμε στη διάθεσή μας σογιάλευρο με
περιεκτικότητα σε πρωτείνη 40%.
Χ = (23) x 10.000 γραμ. = 5.750 γραμ. σογιάλευρου
(40)
Θα πρέπει λοιπόν να αναμείξουμε 5.750 γραμ. σογιάλευρο,
1000γραμ. γύρης (10% επί του συνολικού βάρους) και
                        3.250 γραμ. ζάχαρης (το υπόλοιπο)
Παρασκευή του υποκατάστατου :
Η παρασκευή του υποκατάστατου γίνεται πάνω σε χαμηλή φωτιά. Στη αρχή προσθέτουμε λίγο νερό, ποσότητα ικανή να διαλύσει τη γύρη, την οποία προσθέτουμε στο νερό, μόλις αυτό ζεσταθεί, ανακατώνοντας συνεχώς. Όταν η γύρη διαλυθεί προσθέτουμε τη ζάχαρη, χωρίς να σταματούμε να ανακατώνουμε. Τελευταίο προσθέτουμε το σογιάλευρο, το οποίο αφού ανακατευτεί καλά, απομακρύνουμε το μίγμα από τη φωτιά. Το αφήνουμε να κρυώσει και το τοποθετούμε σε πλαστικές σακκούλες ανά 150-250 γραμ. .
Προφυλάξεις :
Καμιά τροφή δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τη γύρη στη διατροφή των μελισσών. Η χρησιμοποίηση του υποκατάστατου είναι συμβατικό μέτρο, που βοηθά το μελισσοκόμο να αντιμετωπίσει προσωρινά την απουσία της.
  • εάν το υποκατάστατο δίνεται στα μελίσσια σε εποχή που φυσιολογικά έχει σταματήσει η ωοτοκία της βασίλισσας, θα προκαλέσει διέγερση στις μέλισσες, ώστε αυτές να συνεχίσουν να εκτρέφουν γόνο και να συλλέγουν τροφές. Εάν δεν υπάρχουν στην φύση διαθέσιμες τροφές, οι μέλισσες γίνονται αρχικά λεηλάτριες και αργότερα παύουν να αντιδρούν στους διάφορους ερεθισμούς του μελισσιού. Οι μέλισσες πετούν σε άσχημο καιρό και χάνονται. Γι’ αυτό και το υποκατάστατο γύρης δεν πρέπει να δίνεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 2 εβδομάδων.
  • Η τροφή πρέπει να τοποθετείται πάνω στους κηρηθροφορείς σε επαφή με τη γονοφωλιά, γιατί όταν βρίσκεται μακριά από τον γόνο, οι μέλισσες δεν τη χρησιμοποιούν.
  • Ένα μελίσσι για να χρησιμοποιήσει το υποκατάστατο γύρης, πρέπει να έχει ήδη στη διάθεσή του λίγη γύρη, χωρίς την οποία δεν ξεκινά η εκτροφή του γόνου. Έτσι μπορεί η βασίλισσα να ωοτοκεί, αλλά οι μέλισσες να μην εκτρέφουν τις εκκολαπτόμενες προνύμφες
  • Μελίσσια ορφανά ή μελίσσια που στερούνται γόνου δεν παίρνουν πρόθυμα το υποκατάστατο. Στα μελίσσια αυτά πρώτα τοποθετείται ένα ή περισσότερα πλαίσια ανοικτού γόνου και μετά δίνεται η πρωτεϊνική τροφή.
  • Η συχνή χρησιμοποίηση υποκατάστατου γύρης την άνοιξη, είναι αιτία εμφάνισης Νοσεμίασης και Ασκοσφαίρωσης.
Πλεονεκτήματα :
  • Το υποκατάστατο γύρης εξασφαλίζει στις μέλισσες τις απαραίτητες πρωτεΐνες και τις διεγείρει ώστε να εκθρέψουν γόνο.
  • Το κόστος είναι χαμηλότερο συγκριτικά με τροφές που περιέχουν αποκλειστικά γύρη.

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook



18/6/19

Βαλβίδα διαφυγής

Η βαλβίδα διαφυγής των μελισσών είναι ένα καπάκι που επάνω του έχει προσαρμοστεί ένα εξάρτημα με πολλές μεγάλες εισόδους και στενές εξόδους στις οποίες χωρά μια μέλισσα το οποίο παρεμβάλεται μεταξύ εμβρυοθαλάμου και μελιτοθαλάμου (επάνω απο τυχόν διάφραγμα)και σκοπό έχει να διευκολύνει τον τρύγο χωρίς την χρήση της βούρτσας και ειδικά σε επιθετικά μελίσσια.
Οι μέλισσες μέσω της βαλβίδας κατεβαίνουν από τον μελιτοθάλαμο στον εμβρυοθάλαμο και δεν μπορούν να επιστρέψουν και παραμένουν στον εμβρυοθάλαμο αφού είναι δύσκολο να διέλθουν από την στενή βαλβίδα.
Ο μελισσοκόμος δύο ημέρες πριν τον τρύγο τοποθετεί την βαλβίδα σε μελίσσια με κλειστά μέλια και χωρίς γόνο.Στην συνέχεια μετά από δύο ημέρες μπορεί να γίνει τρύγος σε ορόφους χωρίς μέλισσες η ελάχιστες χωρίς καμία ενόχληση.
Η βαλβίδα μπορεί να τοποθετηθεί και στην κορυφή των τρυγημένων ορόφων ώστε να απομακρυνθούν οι μέλισσες που δεν έχουν απομακρυνθεί με την βούρτσα και να μην μπορέσουν να εισέλθουν στις κηρήθρες άλλες μέλισσες.
Θα πρέπει να προσέξουμε να μην υπάρχουν τρύπες η χαραμάδες μεταξύ μελιτοθαλάμου και εμβρυοθαλάμου διότι μπορεί να προκληθεί λεηλασία,επίσης θα πρέπει να επιλέξουμε βαλβίδες με πολλές εξόδους ώστε να μην εγκλωβίζονται κηφήνες.

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

15/6/19

Χωρίς αυτά δεν μπορείς να παραμείνεις μελισσοκόμος

Ανδρέας Θρασυβούλου

1. Αγάπη, μεράκι και σεβασμός στις μέλισσες.
2. Αισιόδοξος ότι κάτι καλύτερο θα συμβεί στην επόμενη προσπάθεια ή περίοδο (δεν απογοητεύεσαι εύκολα).
3. Μοιράζεσαι με άλλους μελισσοκόμους πληροφορίες, επιτυχίες και αποτυχίες.
4. Σέβεσαι το έργο της μέλισσας και τα προϊόντα της και τα διατηρείς και διαθέτεις έτσι όπως τα παράγει η ίδια, χωρίς καμιά παρέμβαση, αγνά, φυσικά, ανεπεξέργαστα, ασφαλή.
5. Αναζητάς τη γνώση διαρκώς, δεν αρκείσαι σ’ αυτά που νομίζεις ότι ξέρεις και προπαντός ξεχνάς όποια εγωιστική διάθεση στις συζητήσεις και τις αναζητήσεις σου με τους συναδέλφους.
6. Συμμετέχεις στα κοινά, είσαι παρών σε σεμινάρια, εκπαιδεύσεις, ημερίδες, συνέδρια, διαδικτυακές ομάδες, συλλόγους και συνεταιρισμούς με διάθεση πάντα να φανείς χρήσιμος να δώσεις και να πάρεις.
7. Κατανοείς την πραγματική προσφορά της μέλισσας μέσω της επικονίασης που επιφέρει στην αυτοφυή και καλλιεργούμενη βλάστηση.
8. Είσαι οργανωμένος. Δεν αφήνεις τίποτε στη τύχη. Καταγράφεις τις παρατηρήσεις σου, επεξεργάζεσαι τις πληροφορίες που μαζεύεις μετά από κάθε χρόνια, εντοπίζεις τα λάθη και τις αδυναμίες σου.
9. Χαίρεσαι για τα λάθη που σε διδάσκουν και σε βελτιώνουν και λυπάσαι για τα λάθη που αδικαιολόγητα επαναλαμβάνεις.
10. Είσαι ειλικρινής με τους άλλους και αυστηρός προς τον εαυτό σου.


επικοινωνία:periskepsis@blogspot.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook

13/6/19

Η χημική επικοινωνία των μελισσών

Χημική επικοινωνία - Φερομόνες
Φερομόνες ονομάζονται οι ουσίες εκείνες που παραγόμενες από εξωκρινείς αδένες ενός ζώου, όταν μεταβιβαστούν σε άλλα άτομα του ίδιου όμως είδους προκαλούν συγκεκριμένη συμπεριφορά. Στην κοινωνία των μελισσών φερομόνες παράγουν η βασίλισσα, οι εργάτριες, οι κηφήνες αλλά και ο γόνος.
Φερομόνες που παράγονται από τη βασίλισσα.
Οι κύριες φερομόνες που εκκρίνει η βασίλισσα είναι το 9-κετο-δεκενοϊκό-οξύ και το 9-υδροξυ-δεκενοϊκό οξύ από τους σιαγονικούς αδένες. Οι ποσότητες και κατ’ επέκταση και η επίδρασή των δύο αυτών ουσιών, εξαρτάται από την ηλικία της βασίλισσας.
Άλλες φερομόνες που εκκρίνει η βασίλισσα προέρχονται από τους αδένες Arnhart και από τους αδένες των κοιλιακών τεργιτών. Οι φερομόνες αυτές δρουν συνεργιστικά με τις φερομόνες των σιαγονικών αδένων.
Η διασπορά των φερομονών της βασίλισσας ανάμεσα στις μέλισσες γίνεται :
  • με την τροφάλλαξη, την ανταλλαγή δηλαδή τροφής μεταξύ των εργατριών μελισσών, μέσω των στοματικών τους μορίων (εικ.).
  • με τη συχνή επαφή των μελισσών μέσα στη φωλιά
  • και με την κυκλοφορία του αέρα μέσα στην κυψέλη
Η δράση των φερομονών της βασίλισσας στον υπόλοιπο πληθυσμό της κοινωνίας χαρακτηρίζεται ως :
  • φυσιολογική, όπως η αναστολή της κατασκευής βασιλικών κελιών και η αναστολή της ανάπτυξης των ωοθηκών των εργατριών
  • και άμεσης αντίδρασης, όπως η προσέλκυση των κηφήνων, η προσέλκυση των εργατριών στον αφεσμό κατά τη σμηνουργία, η προτροπή των εργατριών προς συλλογή τροφής ή η αναγνώριση της βασίλισσας από τις εργάτριες.
Φερομόνες που παράγονται από τις εργάτριες μέλισσες.
Οι εργάτριες μέλισσες παράγουν φερομόνες επιθετικότητας και συναγερμού, όπως και φερομόνες προσανατολισμού.
  • Οι φερομόνες επιθετικότητας & συναγερμού παράγονται από τους σιαγονικούς αδένες της συλλέκτριας μέλισσας (2-επτανόνη), και από τον αδένα Koschevnikov, τον αδένα του κεντριού (οξικός εστέρας ισοαμυλικής αλκοόλης). Οι φερομόνες επιθετικότητας και συναγερμού διεγείρουν τις άλλες εργάτριες μέλισσες να επιτεθούν στον στόχο (εχθρό), ο οποίος έχει μαρκαριστεί μ’ αυτές.
  • Η σημαντικότερη φερομόνη προσανατολισμού παράγεται από τον αδένα Nasanov ή οσμητικό αδένα. Η σύστασή της είναι ένα μίγμα γερανιόλης, νερολικού οξέος, γερανικού εξέος, κιτράλης, φαρσενόλης και νερόλης. Ανεπτυγμένο οσμητικό αδένα διαθέτουν οι συλλέκτριες μέλισσες, δηλαδή μέλισσες ηλικίας μεγαλύτερης από 28 ημερών. Οι πληροφορίες που δίνονται  μέσω της φερομόνης αυτής είναι η θέση της τροφής, του νερού και του νέου καταφυγίου, κατά τη διαδικασία της σμηνουργίας.
Είναι χαρακτηριστική η διαφορά της στάσης που παίρνει το σώμα της μέλισσας στις περιπτώσεις έκθεσης του οσμητικού (στάση της ‘αροτριώσας’ μέλισσας) αφ’ ενός και του αδένα του κεντριού αφ’ ετέρου.
Άλλες Φερομόνες.
Εκτός από τις εργάτριες και τη βασίλισσα φερομόνες παράγουν και οι κηφήνες και ο γόνος.
Οι εκκρίσεις των σιαγονικών αδένων των κηφήνων είναι ελκυστικές προς άλλους κηφήνες, γεγονός που τους βοηθά να συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, τις λεγόμενες «περιοχές συγκέντρωσης κηφήνων», κατά την περίοδο του ζευγαρώματος.
Οι φερομόνες που εκκρίνονται από τον εργατικό κυρίως γόνο, διεγείρουν την τάση συλλογής τροφών στις εργάτριες μέλισσες και αναστέλλουν την ανάπτυξη των ωοθηκών τους. Μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχει γόνος στ μελίσσι και έχει χαθεί η βασίλισσα, οι εργάτριες μέλισσες μπαίνουν στη διαδικασία να ωοτοκήσουν.
Τέλος η φερομόνη ‘θερμότητας’ που παράγεται από το γόνο, προσελκύει τις παραμάνες μέλισσες στην γονοφωλιά, για να τον θρέψουν και να τον ζεστάνουν.
πηγή:melissokomia.gr
επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε την ομάδα μας στο facebook