27/5/17

Ρυθμίσεις στο θυμάρι για πολλά μέλια

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την απόδοση των μελισσιών κατά την νεκταροέκκριση του  θυμαριού είναι οι εξής:
1)Η χρήση βασιλικού διαφράγματος.
Έχουμε ένα μελίσσι με 12 πλαίσια γόνο τα οποία κατανέμονται σε 4 πλαίσια ανοιχτό 4 κλειστό και 4 μικτό.Στον εμβρυοθάλαμο τοποθετούμε τα 4 πλαίσια με τον ανοιχτό τα 4 πλαίσια με μικτό και συμπληρώνουμε με 2 πλαίσια με γύρη και ανοιχτό μέλι.Στον όροφο τοποθετούνται τα 4 πλαίσια με τον σφραγισμένο γόνο και συμπληρώνουμε με πλαίσια που περιέχουν λίγα ανοιχτά μέλια η άδεια.Τα γεμάτα με μέλι πλαίσια απομακρύνονται.Τοποθετούμε μεταξύ των ορόφων βασιλικό διάφραγμα με δεύτερη είσοδο στην μπροστινή πλευρά.Υπάρχουν στην αγορά διαφράγματα με ενσωματωμένη είσοδο.Σε αυτό το δυνατό μελίσσι μπορεί να τοποθετηθεί τρίτο πάτωμα με χτισμένα πλαίσια και απαραίτητα είσοδο μεταξύ δευτέρου και τρίτου.
Στην περίπτωση που έχουμε μελίσσι με 7-10 γόνους μπορούμε να ακολουθήσουμε την ίδια λογική τοποθετώντας διάφραγμα με είσοδο και ανεβάζοντας 2-4 γόνους στον όροφο.
Στις περιπτώσεις που έχουμε μελίσσια με γόνο κάτω από 7 πλαίσια τοποθετούμε όλα τα πλαίσια με γόνο στην γονοφωλιά και 2 πλαίσια με γύρη και ανοιχτό μέλι και στον όροφο τοποθετούμε χτισμένα πλαίσια.Σε αυτή την περίπτωση δεν χρησιμοποιούμε διάφραγμα.
Στα μελίσσια που πάνω από το βασιλικό διάφραγμα έχουν δεύτερη είσοδο έχει παρατηρηθεί οτι παράγουν περισσότερο μέλι και έχουν περισσότερο γόνο ιδιαιτέρως δε εάν κλείσουμε την κάτω είσοδο.
2)Ο διαθέσιμος χώρος στην κυψέλη
Θα πρέπει τα πλαίσια που γεμίζουν με μέλι να τρυγούνται και δεν θα πρέπει να αφήνονται στο μελίσσι και να προσθέτουμε όροφο με άδεια πλαίσια.Μπορούμε εαν δεν μπορούμε να τρυγήσουμε να ανεβάσουμε τα γεμάτα πλαίσια στον τρίτο όροφο και στον δεύτερο να τοποθετήσουμε άδεια χτισμένα.
3)Η επάρκεια νερού
Οι μέλισσες χρησιμοποιούν το νερό για την ρύθμιση της θερμοκρασίας της κυψέλης.Η έλλειψή του προκαλεί μείωση του ρυθμού συμπύκνωσης του νέκταρος και συνεπώς και της συλλογής.¨Έχει υπολογισθεί ότι η έλλειψη νερού μπορεί να μειώσει την απόδοση κατά 20-25%.
4)Μείωση των επιθεωρήσεων
Οι συχνές επιθεωρήσεις ως γνωστόν απορρυθμίζουν το μελίσσι και ο καπνός εξαλείφει την επικοινωνία των μελισσών μέσω των φερομονών και ταυτόχρονα σταματάει και η συλλογή.Η διακοπή στα μικρά μελίσσια είναι μεγαλύτερης διάρκειας.
5)Ο χρόνος του τρύγου
Ο τρύγος του μελιού θα πρέπει να γίνεται πριν το τέλος της νεκταροέκκρισης,διαφορετικά οι μέλισσες θα καταναλώσουν το αποθηκευμένο μέλι και θα δυσχεράνουν τον τρύγο αφού οι περισσότερες θα ευρίσκονται μέσα στην κυψέλη.

πηγή:εντατική εκμετάλλευση των μελισσών
Σοφία Γούναρη

επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook

25/5/17

Μελισσοκομικές εργασίες Ιουνίου

«ο μελιτοφόρος μήνας»
Με την ευχή να ξεπεράσουμε ανώδυνα το «κενό» του Μαΐου, δηλαδή να μη έχουμε ανεξέλεγκτες σμηνουργίες, απώλειες πληθυσμού,  περιορισμός της εκτροφής γόνου και να πετύχουμε στους στόχους που θέσαμε στην εκτροφή βασιλισσών, τότε έρχεται ο μήνας του μελιού, ο Ιούνιος. Αυτό τον μήνα οι κινήσεις του μελισσοκόμου είναι προσεκτικές και στόχο έχουν:
α) τη διατήρηση της παραγωγικής δύναμης των μελισσιών και
β) τη διατήρηση της ποιότητας του συγκομιζόμενου μελιού.
Έτσι αποφεύγουμε:
• Την τροφοδότηση των μελισσιών όταν συγκομίζουν και αποθηκεύουν νέκταρ. Αυτή η συμβουλή όσο απλή και κατανοητή φαίνεται με την πρώτη ανάγνωση, τόσο δύσκολη είναι στην καθ’ ολοκληρία εφαρμογή της. Μερικές φορές ανθοφορίες ευαίσθητες στις καιρικές μεταβολές σταματούν την νεκταροέκκριση λίγες μέρες πριν από την ωρίμανση του μελιού στα πλαίσια και το σφράγισμα τους με κερί. Εάν δεν ακολουθεί σύντομα άλλη ανθοφορία με τα ίδια χαρακτηριστικά μελιού (χρώμα, γεύση, κρυστάλλωση κλπ), τότε είναι στα όρια του θεμιτού ν’ αποφασίσει ο μελισσοκόμος την τροφοδότηση με μικρή ποσότητα πυκνού σιροπιού για ολοκλήρωση του σφραγίσματος του μελιού.
• Την εφαρμογή οποιασδήποτε θεραπευτικής μεθόδου, εκτός μόνον στα μελίσσια που θα αποκλεισθούν από τους τρυγητούς της χρονιάς.
• Τις μακρινές μεταφορές που εγκυμονούν συνθήκες υπερθέρμανσης των μελισσιών. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις και έχουν τύχει σχεδόν σε όλους τους μελισσοκόμους, να χάνονται μελίσσια τον Ιούνιο στις μεταφορές. Πολλές μέλισσες, υψηλές θερμοκρασίες, ανοικτά ενδεχομένως μέλια, να προσθέσουμε και πολύωρες μεταφορές , είναι πολύ πιθανή η καταστροφή.
• Τις απώλειες πληθυσμού από ψεκασμούς, ακατάλληλα νερά, βιαστικό κλείσιμο της εισόδου για μεταφορές (οι μέλισσες συγκεντρώνονται κάτω από τη κυψέλη) κλπ.
Μελισσοκομικά φυτά Ιουνίου
Ο Ιούνιος είναι πολύ σημαντικός μήνας για τη μελισσοκομία μας. Είναι η περίοδος βασικών μελισσοκομικών φυτών όπως το θυμάρι, το έλατο, τα αγριοτρίφυλλα, το παλιούρι, η καστανιά, ο γλυκάνισος, η σμυρνιά, η φλαμουριά. Μετά την περίοδο του Οκτωβρίου (εποχή που συγκομίζεται ο μεγάλος όγκος του πευκόμελου), είναι ο πιο σημαντικός μήνα σε ποσότητα μελιού που αποθηκεύεται στα μελίσσια, ενώ υπερτερεί όλων των άλλων χρονικών περιόδων σε ποιότητα κυρίως λόγω του θυμαρίσιου, ελατίσιου και λουλουδίσιου μελιού. Με την τελευταία ονομασία περιλαμβάνονται τα μέλια που περίσσεψαν από την ανοιξιάτικη ανθοφορία και συμπληρώθηκαν τον Ιούνιο από διάφορες ανθοφορίες, όπως του παλιουριού και της σμυρνιάς το πρώτου 15νθήμερο ή των άγριων τριφυλλιών σε μεγαλύτερα υψόμετρα όλο το μήνα. Η σύνθεση του μελιού αυτού διαφέρει από τόπο σε τόπο, είναι όμως κατά κανόνα αρωματικά εύγεστα και ανοικτόχρωμα μέλια που προτιμούνται από τους καταναλωτές. Αντίθετα το μέλι από καστανιά, σκουρόχρωμο και με ιδιάζουσα γεύση δημιουργεί προβλήματα στην τυποποίηση και υποβαθμίζει αρκετές φορές το μέλι που θα τρυγηθεί τους επόμενους μήνες στο βαμβάκι ή στο πεύκο. Παρά το γεγονός όμως αυτό, η καστανιά θεωρείται πολύ σημαντικό μελισσοκομικό φυτό, ιδιαίτερα για τη Βόρειο Ελλάδα όπου καταλαμβάνει πολύ μεγάλες εκτάσεις σ' όλες σχεδόν τις ορεινές περιοχές. Ο μελισσοκόμος έχει την ευκαιρία στην καστανιά, να τοποθετήσει ορόφους, να προσθέσει φύλλα κηρήθρας για κτίσιμο νέων κηρήθρων, να εξισώσει τα μελισσοσμήνη του. Σε χρονιές με πολλές βροχές τον Μάιο που δυσκολεύουν τις εργασίες του μελισσοκόμου στα μελίσσια, ο Ιούνιος μπορεί να είναι ο μήνας της βασιλοτροφίας σε όψιμο παλιούρι, ή στην καστανιά, που θεωρούνται μαζί με τη σουσούρα, τα μελισσοκομικά φυτά «που βγάζουν τις καλύτερες μάνες».
 Η φλαμουριά ανήκει στα μελισσοκομικά φυτά του Ιουνίου και συνυπάρχει τις περισσότερες φορές με την καστανιά, η οποία ανθίζει επίσης την ίδια εποχή. Η μελιτοφορία της διαρκεί κατά μέσον όρο 12 ημέρες. Τη συναντάμε στα βουνά της Μακεδονίας, της Θράκης και της Πελοποννήσου. Η συμβολή της στις μέλισσες είναι κυρίως σε νέκταρ αλλά και σε μελίτωμα όταν έχει, λόγω βροχών, ευνοηθεί η προσβολή της από αφίδες. Τα λουλούδια της φλαμουριάς γέρνουν προς το έδαφος και σκεπάζονται από μικρά φύλλα και γι’ αυτό είναι ανθεκτική στη βροχή. Το αμιγές μέλι της είναι ανοικτόχρωμο με εξαιρετικό άρωμα και ευχάριστη γεύση, όταν όμως αναμιχθούν και μελιτώματα τότε σκουραίνει και αλλοιώνεται η γεύση του. ‘Όταν υπάρχει νεκταροέκκριση οι μέλισσες δεν δίνουν σημασία στα μελιτώματα, κατά τις μεσημβρινές όμως ώρες που συμβαίνει διακοπή της πρώτης, τότε στρέφονται προς αυτά. Στα πλεονεκτήματά της ως μελισσοκομικό φυτό αναφέρεται η μεγάλη δυνατότητα παραγωγής μελιού άριστης ποιότητας, η αξία των δένδρων για άλλους σκοπούς όπως στην υλοτομία και στην αρχιτεκτονική τοπίου. Επίσης είναι κατάλληλο δένδρο για αναδάσωση με μικρό κίνδυνο καταστροφής από πυρκαγιές. Μειονέκτημα αποτελεί η έναρξη της ανθοφορίας σε ηλικία 5 – 10 χρόνων, όπως και η σχετικά μικρή διάρκεια μελιτοφορίας. Η δε τελευταία δεν είναι σταθερή και εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την υγρασία του περιβάλλοντος. Σε μερικές περιπτώσεις, όπως ξηρασία, το νέκταρ μπορεί να είναι τοξικό για τις μέλισσες. Αντίθετα με την καστανιά δεν ευνοεί την ανάπτυξη των μελισσιών, ενώ έχουμε και φθορά των συλλεκτριών που βοσκούν στις φλαμουριές.
 Φθορά των συλλεκτριών έχουμε και στο γλυκάνισο. Οι μέλισσες μαυρίζουν (χάνουν το τρίχωμά τους) γρήγορα, γρήγορα όμως μαζεύεται και το μέλι, συνήθως μπλοκάρεται ο γόνος και μπορούμε να πραγματοποιήσουμε μετά από 20 μέρες, περίπου, παραμονής στο γλυκάνισο έναν ελαφρύ τρύγο αδειάζοντας ορισμένα πλαίσια με μέλι από τους ορόφους. Το μέλι γλυκάνισου έχει κι' αυτό χαρακτηριστική γεύση, κίτρινο χρώμα, δεν κρυσταλλώνει γρήγορα και είναι προτιμότερο να τρυγιέται χωριστά πριν από τη μεταφορά των μελισσιών σε άλλες τοποθεσίες όπως π.χ. πεύκο.
 Την ίδια τακτική λίγο ή πολύ ακολουθούμε και στο έλατο, ένα από τα 6 – 7 σημαντικότερα μελισσοκομικά φυτά της χώρας μας, με τη διαφορά ότι στο έλατο υπολογίζουμε σε δυνατούς τρύγους. Χαμηλές θερμοκρασίες και μεγάλου ύψους βροχοπτώσεις του φετινού Μαΐου δημιουργούν ερωτηματικά για την δυνατότητα εκμετάλλευσης των εκκρίσεων στα ελατοδάση όλης της χώρας, ιδιαίτερα όμως της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοποννήσου, όπου παράγεται ο μεγάλος όγκος του ελατίσιου μελιού της χώρας μας. Δυνατά μελίσσια, γρήγορος τρύγος και μεταφορά εν συνεχεία σε γυρεοφόρες ανθοφορίες είναι η συνταγή για επιτυχή εκμετάλλευση του έλατου.
 Στο θυμάρι βασίζεται η μελισσοκομία πολλών περιοχών της χώρας μας, μάλιστα για πολλά νησιά η μελισσοκομική χρονιά αρχίζει και τελειώνει με την ανθοφορία του θυμαριού. Ήπιες καιρικές συνθήκες δημιουργούν βάσιμες ελπίδες για επιτυχημένη ανθοφορία του θυμαριού, η οποία όμως είναι ευαίσθητη είτε σε δυνατούς , ξερούς, ανέμους, είτε σε βροχοπτώσεις μετά την πλήρη ανθοφορία που μπορεί να διακόψουν μια επιτυχημένη νεκταροέκκριση, γι' αυτό τίποτα δεν μπορεί να προδικάσει κανείς. Οι μελισσοκόμοι πρέπει να είναι έτοιμοι για την εκμετάλλευση από την αρχή της άνθισης, να έχουν συμπληρώσει τον αριθμό κηρήθρων που χρειάζονται τα μελίσσια ή να έχουν έτοιμες κηρήθρες από την προηγούμενη χρονιά, ώστε να τις δώσουν έγκαιρα στα μελίσσια για να μη καθυστερούν ή σπαταλούν πολύτιμο θυμαρίσιο μέλι για το πλέξιμο νέων κηρήθρων.
 Σε νησιώτικες περιοχές, όπου συνυπάρχει το πεύκο με το θυμάρι, ο πρώτος τρύγος στο πεύκο δίνει μέλι με σημαντικό ποσοστό θυμαρίσιου μελιού (νησιά Ανατ. Αιγαίου, Ρόδος, Κρήτη κ.α.) Στις περιοχές αυτές υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής ξεχωριστής ποιότητας μελιού, του πευκοθύμαρου, το οποίο εκτιμάται ιδιαίτερα και επιτυγχάνει τιμές που
πλησιάζουν στις τιμές του θυμαρίσιου μελιού, είναι πάντως σίγουρα σημαντικά ανώτερες του πευκόμελου.
 Ενέργειες του μελισσοκόμου που ευνοούν την ύπαρξη μεγάλου αριθμού συλλεκτριών μελισσών στην περίοδο έναρξης της ανθοφορίας του θυμαριού, επάρκεια κηρήθρων (που πέραν των άλλων, παρακινούν τις μέλισσες στη νεκταροσυλλογή) αποφυγή υπερβολικής ενόχλησης των μελισσιών με "επιθεωρήσεις περιέργειας", είναι προς την κατεύθυνση αύξησης της ποσότητας του μελιού.
 Παρομοίως ενέργειες του μελισσοκόμου όπως, διακοπή κάθε είδους χημειοθεραπείας, διακοπή των τροφοδοτήσεων, όχι μόνο κατά την διάρκεια της ανθοφορίας, αλλά και μέρες πριν την έναρξή της, κηρήθρες σχετικά καινούργιες, αυστηρή καθαριότητα στους χώρους τρυγητού, συντελούν στην διατήρηση της μοναδικής ποιότητας του θυμαρίσιου μελιού, που πρέπει
 Η χρήση μεθόδων περιορισμού της βασίλισσας, ώστε να περιορίζεται η γέννα της για να περισσεύουν τα πλαίσια με μέλι, πρέπει να γίνεται με προσοχή και αφού αποκτηθεί εμπειρία από περιορισμένη χρήση τις πρώτες χρονιές. Τα βασιλικά διαφράγματα συνοδεύονται πάντοτε από δεύτερη είσοδο στον επάνω όροφο, ενώ πρέπει να αποφεύγεται ο εγκλεισμός της βασίλισσας σε κλουβιά, γιατί εν συνεχεία αποδιοργανώνεται τελείως το μελίσσι.
Μεταφορές μελισσοσμηνών
Αρκετές φορές είμαστε υποχρεωμένοι τον Ιούνιο να μεταφέρουμε μελίσσια, μια εργασία που γενικά είναι η δυσκολότερη από όλες τις δουλειές που έχουνε οι μελισσοκόμοι. Ιδιαίτερα όμως αυτό τον μήνα η διαδικασία της μεταφοράς αποκτά μεγαλύτερη δυσκολία για τους εξής λόγους:
1. Τα μελίσσια είναι πολύ βαριά, έχουν συνήθως αρκετά μέλια, τα περισσότερα είναι με δεύτερο όροφο ή και τρίτο ακόμη.
2. Η θερμοκρασία είναι αρκετά υψηλή, ακόμη και στη διάρκεια της νύκτας.
3. Η διάρκεια της νύκτας είναι η μικρότερη σ' όλο το χρόνο, επομένως η μεταφορά διαρκεί όλη την νύκτα, ακόμη και για κοντινές αποστάσεις 100 - 150 χιλιομέτρων.
Χειρισμοί για ασφαλέστερη και σωστότερη μεταφορά
Μέχρι σήμερα το "φόρτωμα" και "ξεφόρτωμα " των μελισσιών στηρίζεται στην μυϊκή δύναμη του μελισσοκόμου. Αυτός είναι και ο πρώτος λόγος που οι περισσότεροι μελισσοκόμοι υποφέρουν από πόνους στη μέση ή εγκαταλείπουν νωρίς το επάγγελμα. Η λύση θα βρεθεί ή με γερανούς μόνιμα εγκατεστημένους στα μελισσοκομικά φορτηγά αυτοκίνητα ή με μόνιμα μελίσσια σε πλατφόρμες μετακινούμενες. Τα "επινοητικά μυαλά" δεν λείπουν από το χώρο της Ελληνικής μελισσοκομίας, ίσως ένα κίνητρο π.χ. χρηματικό έπαθλο σε πανελλήνιο διαγωνισμό που θα προκήρυσσαν από κοινού η Μελισσοκομική Κοινοπραξία, εταιρείες κλπ. θα παρακινούσαν πολλούς να παρουσιάσουν εφαρμόσιμες ιδέες πάνω στο θέμα αυτό. Έως τότε όμως στις μεταφορές τον Ιούνιο πρέπει να προσέχουμε τα παρακάτω:
1) Περιμένουμε να γυρίσουν όλες οι μέλισσες από τη βοσκή και μετά κλείνουμε τις πόρτες των μελισσιών. Οι συλλέκτριες μας χρειάζονται αυτή την εποχή. Λόγω της θερμοκρασίας οι μέλισσες πετούν αρκετή ώρα μετά τη δύση του ηλίου.
2) Δεν μετακινούμε τα μελίσσια σε μέρα που έχουν αρκετά "ανώριμα " μέλια , δηλαδή φρεσκομαζεμένο νέκταρ που δεν πρόλαβαν οι μέλισσες να εξατμίσουν την περίσσια υγρασία.
3) Η χρήση των "καπακιών" τελευταίου τύπου, με μικρές οπές αερισμού εμπρός - πίσω, είναι για δυνατά μελίσσια σε σχετικά πολύωρα ταξίδια, επικίνδυνα. Πολλές φορές έχουν χαθεί μελίσσια από ασφυξία και υπερβολική ζέστη. Είναι χρήσιμο να αντικαθιστούμε τα καπάκια αυτά με τις παλιές σήτες αερισμού, για τη διάρκεια της μεταφοράς. Για τον ίδιο λόγο σε τέτοιες περιπτώσεις συχνό ράντισμα με νερό των μελισσιών τα ανακουφίζει και προλαμβάνει δυσάρεστες καταστάσεις.
4) Στερεώνουμε τα πλαίσια, ιδίως σε ορόφους που δεν είναι συμπληρωμένοι, με καρφιά ή άδεια πλαίσια, ώστε να μη μετακινούνται. Λόγω της ζέστης η πρόπολη, που τα συγκρατεί στη θέση τους, έχει μαλακώσει και μετακινούνται εύκολα.
5) Η φόρτωση στο φορτηγό αυτοκίνητο γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μη εμποδίζεται ο αέρας να περνά απ' όλες τις κυψέλες. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία με τα σύγχρονα καπάκια (εμπρός - πίσω οπές αερισμού), η φόρτωση γίνεται έτσι ώστε η πόρτα της κυψέλης να έχει κατεύθυνση προς την πόρτα της καρότσας του φορτηγού, για να περνά ο αέρας μέσα από τις σήτες, όπως θα κινείται το αυτοκίνητο.
6) Στην τοποθεσία που θα ξεφορτώσουμε, προσέχουμε να υπάρχει κοντά πηγή νερού για τις μέλισσες, να μη μεσολαβεί άλλο μελισσοκομείο, όπως και να επωφελούμαστε της δυνατότητας να σκιάζονται τα μελίσσια τις μεσημεριανές ώρες.
Εχθροί και Ασθένειες
Εάν δεν έχουμε ολοκληρώσει τον έλεγχο για ασθένειες του γόνου, το κάνουμε με σύντομες επιθεωρήσεις τον Ιούνιο ώστε ν' αποκλείσουμε του τρυγητού μελίσσια με σηψηγονία, να σημειώσουμε τα μελισσοσμήνη με σημαντική προσβολή από ασκοσφαίρωση ώστε να τ' αποκλείσουμε από τα μελλοντικά προγράμματα πολλαπλασιασμού ή αν είναι αδύνατα να τα συνενώσουμε απομακρύνοντας τη βασίλισσα. Σταματάμε την χημειοθεραπεία εναντίον της βαρρόα μόνο για τα μελίσσια που πρόκειται να τρυγηθούν. Αντίθετα είναι κατάλληλη περίοδος για καταπολέμηση της βαρρόα στις παραφυάδες. Συνήθως τον Ιούνιο οι παραφυάδες με τις νέες βασίλισσες δεν έχουν σφραγίσει γόνο, όλα τα ακάρεα είναι πάνω στις μέλισσες και η καταπολέμησή τους είναι πολύ ευκολότερη. Η Βαρρόα είναι ένας επιπλέον λόγος να έχουμε σε χωριστές τοποθεσίες τις παραφυάδες από τα παραγωγικά μελισσοσμήνη. Στις παραφυάδες τον πρώτο χρόνο η προσβολή κρατιέται χαμηλή, αν γίνει η καταπολέμηση στο χρόνο που αναφέρθηκε παραπάνω. Αντίθετα τα μεγάλα μελίσσια έχουν συνήθως μεγαλύτερη προσβολή. Εάν βρίσκονται στην ίδια τοποθεσία, η προσβολή σιγά -σιγά εξισώνεται σ' όλα τα μελίσσια μικρά - μεγάλα. Για τον ίδιο λόγο τις παραφυάδες δεν τις μεταφέρουμε σε περιοχές μεγάλης συνάθροισης μελισσιών.
.             
Δημήτρης Τσέλλιος
Γεωπόνος Αναπληρωτής Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ
Διευθυντής Ινστιτούτου Μελισσοκομίας

επικοινωνία: periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook



23/5/17

Φερομόνες η χημική επικοινωνία των μελισσών

Χημική επικοινωνία - Φερομόνες
Φερομόνες ονομάζονται οι ουσίες εκείνες που παραγόμενες από εξωκρινείς αδένες ενός ζώου, όταν μεταβιβαστούν σε άλλα άτομα του ίδιου όμως είδους προκαλούν συγκεκριμένη συμπεριφορά. Στην κοινωνία των μελισσών φερομόνες παράγουν η βασίλισσα, οι εργάτριες, οι κηφήνες αλλά και ο γόνος.
Φερομόνες που παράγονται από τη βασίλισσα.
Οι κύριες φερομόνες που εκκρίνει η βασίλισσα είναι το 9-κετο-δεκενοϊκό-οξύ και το 9-υδροξυ-δεκενοϊκό οξύ από τους σιαγονικούς αδένες. Οι ποσότητες και κατ’ επέκταση και η επίδρασή των δύο αυτών ουσιών, εξαρτάται από την ηλικία της βασίλισσας.
Άλλες φερομόνες που εκκρίνει η βασίλισσα προέρχονται από τους αδένες Arnhart και από τους αδένες των κοιλιακών τεργιτών. Οι φερομόνες αυτές δρουν συνεργιστικά με τις φερομόνες των σιαγονικών αδένων.
Η διασπορά των φερομονών της βασίλισσας ανάμεσα στις μέλισσες γίνεται :
  • με την τροφάλλαξη, την ανταλλαγή δηλαδή τροφής μεταξύ των εργατριών μελισσών, μέσω των στοματικών τους μορίων (εικ.).
  • με τη συχνή επαφή των μελισσών μέσα στη φωλιά
  • και με την κυκλοφορία του αέρα μέσα στην κυψέλη
Η δράση των φερομονών της βασίλισσας στον υπόλοιπο πληθυσμό της κοινωνίας χαρακτηρίζεται ως :
  • φυσιολογική, όπως η αναστολή της κατασκευής βασιλικών κελιών και η αναστολή της ανάπτυξης των ωοθηκών των εργατριών
  • και άμεσης αντίδρασης, όπως η προσέλκυση των κηφήνων, η προσέλκυση των εργατριών στον αφεσμό κατά τη σμηνουργία, η προτροπή των εργατριών προς συλλογή τροφής ή η αναγνώριση της βασίλισσας από τις εργάτριες.
Φερομόνες που παράγονται από τις εργάτριες μέλισσες.
Οι εργάτριες μέλισσες παράγουν φερομόνες επιθετικότητας και συναγερμού, όπως και φερομόνες προσανατολισμού.
  • Οι φερομόνες επιθετικότητας & συναγερμού παράγονται από τους σιαγονικούς αδένες της συλλέκτριας μέλισσας (2-επτανόνη), και από τον αδένα Koschevnikov, τον αδένα του κεντριού (οξικός εστέρας ισοαμυλικής αλκοόλης). Οι φερομόνες επιθετικότητας και συναγερμού διεγείρουν τις άλλες εργάτριες μέλισσες να επιτεθούν στον στόχο (εχθρό), ο οποίος έχει μαρκαριστεί μ’ αυτές.
  • Η σημαντικότερη φερομόνη προσανατολισμού παράγεται από τον αδένα Nasanov ή οσμητικό αδένα. Η σύστασή της είναι ένα μίγμα γερανιόλης, νερολικού οξέος, γερανικού εξέος, κιτράλης, φαρσενόλης και νερόλης. Ανεπτυγμένο οσμητικό αδένα διαθέτουν οι συλλέκτριες μέλισσες, δηλαδή μέλισσες ηλικίας μεγαλύτερης από 28 ημερών. Οι πληροφορίες που δίνονται μέσω της φερομόνης αυτής είναι η θέση της τροφής, του νερού και του νέου καταφυγίου, κατά τη διαδικασία της σμηνουργίας.
Είναι χαρακτηριστική η διαφορά της στάσης που παίρνει το σώμα της μέλισσας στις περιπτώσεις έκθεσης του οσμητικού (στάση της ‘αροτριώσας’ μέλισσας) αφ’ ενός και του αδένα του κεντριού αφ’ ετέρου.
Άλλες Φερομόνες.
Εκτός από τις εργάτριες και τη βασίλισσα φερομόνες παράγουν και οι κηφήνες και ο γόνος.
Οι εκκρίσεις των σιαγονικών αδένων των κηφήνων είναι ελκυστικές προς άλλους κηφήνες, γεγονός που τους βοηθά να συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές, τις λεγόμενες «περιοχές συγκέντρωσης κηφήνων», κατά την περίοδο του ζευγαρώματος.
Οι φερομόνες που εκκρίνονται από τον εργατικό κυρίως γόνο, διεγείρουν την τάση συλλογής τροφών στις εργάτριες μέλισσες και αναστέλλουν την ανάπτυξη των ωοθηκών τους. Μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχει γόνος στ μελίσσι και έχει χαθεί η βασίλισσα, οι εργάτριες μέλισσες μπαίνουν στη διαδικασία να ωοτοκήσουν.
Τέλος η φερομόνη ‘θερμότητας’ που παράγεται από το γόνο, προσελκύει τις παραμάνες μέλισσες στην γονοφωλιά, για να τον θρέψουν και να τον ζεστάνουν.
πηγή:melissokomia.gr
επικοινωνία:periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook













20/5/17

Τι συμβαίνει οταν εμφανίζονται μαύρες γυαλιστερές μέλισσες

Μαύρες και γυαλιστερές είναι οι μέλισσες που για κάποια αιτία έχασαν το τρίχωμά τους.  Οι μέλισσες αυτές εμφανίζονται στις εξής περιπτώσεις:

α) Ταλαιπωρία των μελισσών σε συγκεκριμένες καλλιέργειες όπως ο ηλίανθος, τα βαμβάκια, η παρατεταμένη νεκταροέκκριση της καστανιάς  κ.ά 

β) Δηλητηριάσεις από φυτοφάρμακα. Οι μέλισσες μπορούν να πετάξουν, δεν σέρνονται ούτε κουβαριάζονται στα χόρτα. 

γ) Τροφοδηλητηριασεις. Παρατηρείται αυξημένος αριθμός νεκρών μελισσών μπροστά στην κυψέλη. Η διάγνωση γίνεται με αναγνώριση του είδους των γυρεοκόκων που βρίσκονται στο στομάχι των μελισσών

δ) Γενετική μετάλλαξη (mutation). Παρατηρείται σε ένα ή δύο μελίσσια και όχι στο σύνολο των μελισσιών του μελισσοκομείου.

ε) Προσβολή από τον ιό της παράλυσης. Οι μέλισσες μπορούν να πετάξουν αλλά δέχονται επιθέσεις από άλλες μέλισσες οι οποίες τις σύρουν έξω από την κυψέλη. Στην ίδια κυψέλη πιθανό να παρατηρηθούν και άλλες μέλισσες να μην  μπορούν να πετάξουν αλλά να σέρνονται μπροστά στην κυψέλη, να κουβαριάζονται στα χόρτα, στο εσωτερικό καπάκι ή κάτω από τα πλαίσια και να έχουν τρεμούλιασμα των φτερών και παράλυση των πίσω ποδιών. 
επικοινωνία: periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook

18/5/17

Γυαλιστερή γύρη έχει μπλοκάρει τα πλαίσια του κάτω ορόφου

Η αποθηκευμένη από τις μέλισσες γύρη όταν απέχει κάποια απόσταση από το γόνο δεν καταναλώνεται. Οι μέλισσες τοποθετούν στα κελιά με τη γύρη και μέλι οπότε αυτή αποκτά γυαλιστερή εμφάνιση. Η γύρη αυτή είναι καλή, δεν έχει χαλάσει και  εάν τοποθετηθεί κοντά στο γόνο καταναλώνεται άμεσα από τις μέλισσες.

Σε διόροφα μελίσσια όπου η βασίλισσα μετακινήθηκε στο πάνω πάτωμα, οι μέλισσες τοποθετούν στα πλαίσια του κάτω ορόφου αποκλειστικά γύρη. Επειδή τα πλαίσια με τη γύρη αυτή βρίσκονται μακριά από τον γόνο, οι μέλισσες την αποθηκεύουν τοποθετώντας λίγο μέλι στην επιφάνειά της.
Αυτή η συμπεριφορά των μελισσών να μπλοκάρουν με γύρη τον κάτω όροφο είναι και αποτέλεσμα της άκαιρης τοποθέτησης ορόφων.

 Στις περιπτώσεις αυτές θα πρέπει να γίνει αναστροφή των πατωμάτων. Εάν χρειάζεται να διατηρηθούν τα πλαίσια με την γύρη εκτός κυψέλης για ένα χρονικό διάστημα (μέχρι το φθινόπωρο) τοποθετούνται σε χαμηλές θερμοκρασίες.

επικοινωνία: periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook

16/5/17

Τα σήματα της κινητής τηλεφωνίας σκοτώνουν τις μέλισσες

Ενα πράγμα που αρέσκονται να κάνουν οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο είναι να τρώνε.Στην πραγματικότητα έχουν ανάγκη να τρώνε.Δυστυχώς ενα άλλο πράγμα που αρέσκονται οι άνθρωποι να κάνουν είναι να μιλούν στο κινητό τους.
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη οι δύο αυτές συνήθειες των ανθρώπων ευρίσκονται σε αντίθεση εξ΄αιτίας της επιρροής των σημάτων της κινητής τηλεφωνίας σε ένα βασικό παράγοντα,της διατροφής μας,τις μέλισσες.
Ο ερευνητής Daniel Favre του Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Ελβετίας,ανακάλυψε ότι τα ασύρματα σήματα προκαλούν στις μέλισσες αποπροσανατολισμό που τις οδηγεί τελικά στον θάνατο.
Η ομάδα του Favre διεξήγαγε 83 ξεχωριστά πειράματα με τα οποία δοκίμασε τις αντιδράσεις των μελισσών σε ένα κοντινό τους κινητό τηλέφωνο.Η ομάδα ανακάλυψε ότι οι μέλισσες έκαναν 10 φορές πιο πολύ θόρυβο όταν το κινητό έκανε κλήση η δεχόταν κλήση από ότι όταν ήταν κλειστό η σε αναμονή.
¨Οπως αναφέρει η Fast Company αυτός ο θόρυβος είναι σημάδι ότι οι μέλισσες θα εγκαταλείψουν την κυψέλη.Οταν όμως η αντίδραση προκαλείται απο το σήμα της κινητής τηλεφωνίας οι μέλισσες σαστίζουν δραματικά.
Ο θόρυβος που προαναφέραμε οτι κάνουν οι εργάτριες δεν είναι συχνό φαινόμενο και όταν συμβαίνει το μελίσσι δεν είναι σε διαδικασία σμηνουργίας.Η πρόκληση του θορύβου και της αναστάτωσης των εργατριών του σμήνους απο την επιρροή των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων των κινητών τηλεφώνων μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες, κυρίως, την απώλεια μελισσιών απο ανεπιθύμητες σμηνουργίες.
Η δραματική απώλεια μελισσών είναι θέμα που μας αφορά όλους μας καθόσον οι μέλισσες επικονιάζουν το 70% των φυτών απο τα οποία προέρχεται η τροφή μας.
Η μελέτη του Favre επιβεβαιώνει μια αναφορά του 2008 η οποία έδειχνε ότι οι μέλισσες δεν επέστρεφαν στην κυψέλη εαν ένα κινητό τηλέφωνο τοποθετείτο εκεί κοντά και η οποία πυροδότησε την θεωρία ότι τα ασύρματα σήματα δημιουργούν το πρόβλημα.
Υπάρχουν και άλλοι λόγοι που οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ευθύνονται για την κατακόρυφη μείωση του πληθυσμού των μελισσών,όπως η χρήση του clothiandin ενός φυτοφάρμακου που χρησιμοποιείται στούς σπόρους του καλαμποκιού.
Η μελέτη του Favre όμως δείχνει ότι η χρήση του κινητού τηλεφώνου παίζει σημαντικό ρόλο στο τρέχον ολοκαύτωμα των μελισσών.

Την πλήρη μελέτη μπορείτε να την διαβάσετε εδώ

επικοινωνία: periskepsis@gmail.com
επισκεφθείτε μας στο facebook

13/5/17

Η ανάγκη των μελισσών για νερό

Εξασφάλιση  νερού  στις  μέλισσες        

  Η εξασφάλιση νερού στις μέλισσες αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια επιτυχημένη ανάπτυξη του μελισσιού και μία καλή παραγωγή. Η ωοτοκία της βασίλισσας και η επέκταση της γονοφωλιάς επηρεάζεται άμεσα από την επάρκεια νερού στην κυψέλη. Οι μέλισσες μπορούν για ένα διάστημα να εκθρέψουν γόνο χωρίς να έχουν στη διάθεσή του γύρη, μετακινώντας πρωτείνες από άλλα σημεία του σώματός τους προς τους αδένες παραγωγής βασιλικού πολτού, δεν μπορούν όμως να εκθρέψουν γόνο χωρίς νερό. Το νερό είναι απαραίτητο στις μέλισσες για :        
τη ρύθμιση της θερμοκρασίας της φωλιάς
 την αραίωση του μελιού ή του πυκνού σιροπιού, που τους δίνεται ως τροφοδότηση, ώστε να παρασκευάσουν το μίγμα με το οποίο ταίζουν τον γόνο
να διαλύσουν την κρυσταλλική ζάχαρη ή το ζαχαρωμένο μέλι
να διατηρήσουν τη σχετική υγρασία μέσα στ κελί στα επιθυμητά επίπεδα, ώστε να μπορέσει το ωό που ωοτοκεί η βασίλισσα να εκκολαφθεί και να μην αποξηρανθεί
 να επιβιώσουν ως οργανισμοί, καθώς όπως και στον άνθρωπο το 60% του όγκου του σώματός τους αποτελείται από νερό.
 Συμπεριφορά των μελισσών κατά τη συλλογή νερού :
       
  Σε κάθε μελίσσι υπάρχει μία εξειδικευμένη ομάδα μελισσών, που ασχολείται αποκλειστικά με τη συλλογή και μεταφορά νερού στην κυψέλη. Οι μέλισσες αυτές το 70% του νερού που συλλέγουν και μεταφέρουν στον πρόλοβό τους, σε οικιακές μέλισσες, οι οποίες με τη σειρά τους παίζουν τον ρόλο των αποθηκών νερού. Το υπόλοιπο νερό (30%) περνά στ κυρίως στομάχι της ‘νεροκουβαλήτρας’ μέλισσας. Ένα μικρό μέρος χρησιμοποιείται και το υπόλοιπο αποβάλλεται με τα περιττώματα.            Όταν οι εργάτριες μέλισσες έχουν ανάγκη για νερό μπορούν να πετάξουν ακόμα και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, από εκείνες στις οποίες πετάνε για να συλλέξουν νέκταρ. Ιδιαίτερα κατά τους μήνες Μάρτιο - Μάιο, οπότε και αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς η γονοφωλιά και οι ανάγκες για νερό είναι μεγάλες, μπορούν να πετάξουν και σε θερμοκρασία 7°-10° C .            Οι μέλισσες συλλέγουν νερό θερμοκρασίας 18°-32° C , ενώ αγνοούν νερό θερμοκρασίας μεγαλύτερης των 36° C . Επίσης προτιμούν νερό με αλάτι, όταν όμως η περιεκτικότητα του αλατιού στ νερό ξεπεράσει το 1%, τότε οι μέλισσες δεν το συλλέγουν.

Οι ανάγκες ενός μελισσιού σε νερό :  
        Οι μέλισσες ενός μελισσιού συλλέγουν περίπου 0,5 του λίτρου νερό ανά ημέρα. Σε ζεστές ημέρες  η ποσότητα αυτή μπορεί να φτάσει τα 2 λίτρα, ενώ έχει υπολογιστεί ότι όταν επικρατεί καύσωνας ένα μελίσσι μπορεί να συλλέξει έως και 5 λίτρα νερού την ημέρα.            Μία συλλέκτρια νερού κάνει 56 περίπου ταξίδια ανά ημέρα, τα οποία μπορούν να γίνουν και 100, σε ημέρες εντατικής συλλογής νερού. Το κάθε ταξίδι διαρκεί περίπου 3-10 λεπτά και το κάθε φορτίο αρκεί για 20 περίπου προνύμφες

Ποτίστρες νερού :Το νερό μπορεί να δοθεί στις μέλισσες είτε απ’ ευθείας, με τροφοδότες μέσα στην κυψέλη, είτε με εξωτερικούς τροφοδότες.

Α. Εσωτερικοί τροφοδότες νερού :            Η τοποθέτηση νερού μέσα στην κυψέλη βοηθά ιδιαίτερα κατά τις πολύ ζεστές ημέρες, ώστε να μην μειωθεί ο ρυθμός ωοτοκίας της βασίλισσα, να διατηρηθεί ο πληθυσμός του μελισσιού και να αυξηθούν οι αποδόσεις του. Ιδιαίτερα απαραίτητο είναι το νερό μέσα στην κυψέλη, όταν τα μελίσσια μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις, με φορτηγά, πλοία κ.α. και πρόκειται να παραμείνουν κλειστά για πολλές ώρες, ή όταν πρέπει να παραμείνουν κλειστά λόγω αεροψεκασμών.    
Νερό μέσα στην κυψέλη μπορεί να τοποθετηθεί με :
     άδειες κηρήθρες που γεμίζονται με νερό και τοποθετούνται στις πλαϊνές θέσεις
     τροφοδότες εισόδου, ατμοσφαιρικής πίεσης τύπου  Boardman
     τροφοδότες οροφής, προσαρμοσμένοι στ εσωτερικό καπάκι, τύπου Miller
     τροφοδότης πλαίσιο, που τοποθετείται στις ακριανές θέσεις της κυψέλης
     σφουγγάρι εμποτισμένο με νερό, που τοποθετείται στην κυψέλη από την είσοδο.
 Β. Εξωτερικοί τροφοδότες νερού :            Οι τροφοδότες αυτοί πρέπει να είναι φτηνής κατασκευής και να παράσχουν στις μέλισσες άφθονο, τρεχούμενο και ανανεούμενο νερό. Θα πρέπει να διαθέτουν ένα υλικό, το οποίο να κατακρατά νερό, ώστε να μπορούν από εκεί οι μέλισσες να ρουφούν νερό και να μην πνίγονται.            Δοχεία ανοιχτά, που αφήνονται να γεμίσουν νερό από τη βροχή ή από τον μελισσοκόμο, αποτελούν μόνιμη πηγή μολύνσεων για τις μέλισσες, καθώς πέφτουν σ’ αυτές περιττώματα μελισσών ή πουλιών και άλλες ακαθαρσίες, ενώ οφείλονται και για τον πνιγμό πολλών από αυτές.             Οι μέλισσες συλλέγουν ευχάριστα νερό θερμοκρασίας 21°-27° C . Για το λόγο αυτό τροφοδότες νερού που τοποθετούνται στην ύπαιθρο, την άνοιξη πρέπει να τοποθετούνται σε μέρος που να λιάζονται, ενώ αντίθετα το καλοκαίρι θα πρέπει να σκιάζονται.            Ως εξωτερικοί τροφοδότες νερού θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν :
συσκευή ορού, που χρησιμοποιείται στα νοσοκομεία, η οποία προσαρμόζεται σε ένα δοχείο με νερό ώστε να αφήνει λίγο-λίγο το νερό να ποτίζει ένα σφουγγάρι, ή άλλο υλικό που μπορεί να κατακρατά νερό. Οι μέλισσες ρουφούν νερό δεν πίνουν
βαρέλι λαδιού με βρύση. Το νερό θα πρέπει να κυλά από τη βρύση σε μια σχετικά μεγάλη επιφάνεια ξύλινη ή πέτρινη, ή μια σειρά κεραμίδια, ή βότσαλα κ.α.

Απομάκρυνση μελισσών από μία πηγή νερού :             Εάν ο μελισσοκόμος δεν φροντίσει να παράσχει στα μελίσσια του νερό, τότε οι μέλισσες θα αναγκαστούν να βρουν μόνες τους. Θα προτιμήσουν σ’ αυτή την περίπτωση την πιο κοντινή πηγή νερού, έστω εάν αυτή είναι η πισίνα κάποιου γειτονικού σπιτιού, ή η ποτίστρα του παρακείμενου στάβλου. Σ’ αυτή την περίπτωση θα πρέπει οι μέλισσες να απομακρυνθούν από αυτή την πηγή νερού που έχουν ωστόσο συνηθίσει.            Η μία λύση είναι να μεταφερθούν τα μελίσσια σε απόσταση τουλάχιστον 6 χιλιομ. Μακριά από την θέση του μελισσοκομείου, για 2 εβδομάδες, έτσι ώστε να χάσουν την μνήμη τους.            Η άλλη λύση, και η πιο επικίνδυνη και μη συνιστώμενη, είναι να τοποθετηθούν στην πηγή νερού ουσίες που απωθούν τις μέλισσες, ενώ ταυτόχρονα να τους δοθεί μία άλλη πηγή νερού.
            Η ουσία που συνήθως χρησιμοποιείται ως απωθητικό των μελισσών είναι το καρβολικό οξύ. Το καρβολικό οξύ είναι  υσταλλικό, διαλύεται σε ζεστό νερό σε αναλογία 20-50 γραμ. ανά 100 ml νερού. Η ποσότητα εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία του περιβάλλοντος τόσο μικρότερη ποσότητα οξέος θα χρειαστεί να διαλυθεί. Το καρβολικό οξύ χρησιμοποιείται μόνο σε ιδιάζουσες περιπτώσεις καθώς είναι ιδιαίτερα τοξικό, ενώ έχει κατηγορηθεί και ως καρκινογόνο.
Στη νέα θέση που θέλουμε να προσελκύσουμε τις μέλισσες, τοποθετούμε στην αρχή δισκάκι με σιρόπι, και όταν συνηθίσουν οι μέλισσες να το επισκέπτονται, τότε το αντικαθιστούμε με νερό.


Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για ποτίστρες και κάδους τροφίμων οπως περιγράφεται σε σχετικό μας άρθρο

















πηγη: http://www.melissokomia.gr/

Επικοινωνία: periskepsis@gmail.com
Επισκεφθείτε μας στο facebook